ه‍.ش. ۱۳۹۰ بهمن ۱۹, چهارشنبه

دشت ناور

از: دانش‌نامه‌ی آريانا


فهرست مندرجات

[افغانستان پیش از تاریخ][پایگاه‌های باستان‌شناسی]


دشت ناوُر یا ناوَر (Dasht-e Nāwar) یکی از کهن‌ترین پایگاه‌های باستان‌شناسی در ولایت غزنی در افغانستان است[۱].


[] موقعیت جغرافیایی

دشت ناوُر، با مختصات '۴۱°۳۳ شمالی؛ '۴۶°۶۷ شرقی، در منتهی‌الیه شمالی دریاچۀ طبیعی نمکی به ابعاد حدود ٦۰ در ۱۵ کیلومتر، پیرامون تپه قادگک، در شهرستان ناور و حدود ٦۰ کیلومتری غرب شهر غزنی واقع شده است که در کناره‌های شرقی و شمالی آن چندین پایگاه باستان‌شناسی متعلق به دورۀ پارینه‌سنگی قرار دارد:

در شمت شرق این محل، آثار متعلق به دورۀ پارینه‌سنگی زیرین، و در سمت شمال آن آثار مربوط به دورۀ پارینه‌سنگی میانی، که مشتمل بر تپۀ سنگی بزرگی شامل بناهایی با پیشینۀ نامعلوم است. سطح بیرونی این پایگاه‌ها با ابزار سنگی پوشیده شده ‌است، که ۹۸٪ آن را آبسیدین (obsidian؛ سنگ آتشفشانی سیاه و شیشه‌مانند) تشکیل می‌دهد. این ابزار سنگی عبارتند از انواع ساطورها، تبرهای اولیه، و تیغه‌های ریز و خُرد، که برخی از آن‌ها نشانه‌های دورۀ پارینه‌سنگی زیرین را دارا هستند. بقیه شباهت‌هایی زیاد به صنعت به‌کاررفته در درۀ کور بدخشان دارند.[٢]


[] باستان‌شناسی

دشت ناور غزنی، یکی از کهن‌ترین مکان‌های باستانی زیست انسان‌های اولیه در افغانستان است، ‌كه به‌گفتۀ کانکوفسکی، قديم‏ترين آثار به‌جا مانده از آن‌ها در این مکان، متعلق به ۲٠٠٠٠٠ تا ۱٠٠٠٠٠ سال پيش می‏باشد[٣].

در سال ۱۳۵۳ خورشيدی (۱۹٧۴ ميلادی)، توسط هيئت تحقيقات ميدانی دانشگاه‏های امريكا[۴] به‏سرپرستی لويی دوپری[۵]، نخستين ابزارهايی كه مسلماً به‏دوره پارينه‏سنگی زيرين تعلق دارند، از سطح تختانهايی[٦] در مشرق درياچه كم‏عمق و راكدی كه در دشت ناور غزنی واقع است، گردآوری شده‏اند. اين ابزارها كه عمدتاً از جنس كوارتزيت[٧] هستند، شامل ابزار سنگی برای شكافتن و خُردكردن، نمونه‏های بسيار بدوی تبر، تيشه و ابزار ريگی می‏باشند[٨].

افزون بر این، بررسی‏ها و كاوش‏های باسـتان‏شناسی در دشـت ناور غزنی، ابزارهايی دقيقاً از نوع ادوات كشـف شـده در محل بابا درويش، مانند تكه‏سـنگ‏های آتشـزنه سـياه لوالوآز[۹]، انواع كناره تراش[۱٠]، سنگ‏های نوك‏ تيز و ادوات ديگری را كه احتمالاً قلم حكاكی است، ارائه داد[۱۱] که متعلق به دوران پارينه‌سنگى میانی است[۱٢].


[] يادداشت‌ها


يادداشت ۱: اين مقاله برای دانش‌نامه‌ی آريانا توسط مهدیزاده کابلی برشتۀ تحرير درآمده است.



[] پيوست‌ها

پيوست ۱:
پيوست ٢:
پيوست ۳:
پيوست ۴:
پيوست ۵:
پيوست ۶:



[] پی‌نوشت‌ها

[۱]- >دشت ناور، از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد (به انگلیسی)
[٢]- وارویک بال، فهرست پایگاه‌های باستان‌شناسیِ افغانستان، جلد ۱، ۱۹۸۲، ص ۸۶ (ترجمۀ آریانا باختریان)
[٣]- باوری، محمدرسول، افغانسستان در عهد باستان، ص ۱؛ برگرفته از: يو. و. كانكوفسكی، تاريخ افغانستان، مسكو: ۱۹۸۲، ص ٦،
[۴]- American Universities Field Staff (AUFS)
[۵]- L. Dupree
[٦]- Terrace، تختان، در اصطلاح زمين‌شناسی، زمين مسطحی در كنار دريا، درياچه يا رودخانه كه معمولاً از يك طرف بالا می‏رود و از طرف ديگر پايين می‏آيد.
[٧]- Quartzite؛ كوارتزيت ماسه‏سنگ دگرگون شده است. دانه‏های كوارتز به‏صورت يك مجموعه از كوارتز متبلور می‏شوند. اين سنگ بسيار با دوام و دارای سطحی سخت است و اكثراً برای كف‏سازی از آن استفاده می‏شود. اين سنگ به‏رنگ‏های سفيد، خاكستری، خاكستری سبز، آبی خاكستری و اخرايی يافت می‏شود. وجود ميكا سبب لايه لايه شدن اين نوع سنگ می‏شود.
[٨]- لويی دوپری، افغانستان، ۱۹٧۵، ج ۲، ص ۳.
[۹]- Levallois
[۱٠]- Side scrapers
[۱۱]- دوپری، مأخذ پيشين.
[۱٢]- مهدیزاده کابلی، افغانستان پیش از تاریخ، ص ؟



[] جُستارهای وابسته







[] سرچشمه‌ها

مهدیزاده کابلی، افغانستان پیش از تاریخ، مشهد: انتشارات نوند، چاپ اول - زمستان ۱۳۸۲ خورشیدی.



[] پيوند به بیرون

[1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20]