|
سنگنوشتههای تنگِ آزائو
فهرست مندرجات
◉ مقدمه
◉ سنگنوشتههای تنگِ آزائو
◉ نامگذاری زبان کتیبههای تنگِ آزائو
◉ يادداشتها
◉ پینوشتها
◉ جُستارهای وابسته
◉ سرچشمهها
.
پیشگفتار
آنچه در زیر میآید، مقاله به قلم مهدیزادهی کابلی برای دانشنامهی آریانا است.
سنگنوشتههای تنگِ آزائو
سنگنوشتههای تنگِ آزائو (The Inscriptions of Tang-i Azao)، از کهنترین نوشتههای موجود به زبان دری به شمار میروند. این سنگنوشتهها که ظاهراً بهدست چند رهگذر نوشته شدهاند، در کوههای غربی افغانستان و در حدود ۵۰ مایلی جنوبشرقی خواجه چشت قرار دارند. کتیبهها به زبان دری، اما با خط عبری نوشته شدهاند و تاریخ آنها به سال ۷۵۲ یا ۷۵۳ میلادی نسبت داده شده است. ازاینرو، این سنگنوشتهها از کهنترین اسناد مکتوب شناختهشده از این زبان هستند.[۱]
این سنگنوشتهها از سه کتیبهی جداگانه تشکیل شدهاند که در آنها نام نویسندهی کتیبه، تاریخ و دعایی کوتاه برای یاری خداوند آمده است. اگرچه خواندن برخی از نامهای موجود در کتیبهها دشوار است، روشنترینِ آنها «سموئیل، پسر رامیش» (Samuel son of Rāmish) خوانده میشود؛ نامیکه معنای آن در زبان دری «شادی» است.[۲]
کتیبهی تنگ آزائو را نباید صرفاً به دلیل قرار گرفتن در طبقهبندی جدیدِ «یهودی - فارسی» (Judeo-Persian) یا «فارسی نوِ آغازین» (Early New Persian) با یک نام تاریخی قطعی همسان دانست. برای تعیین نام تاریخی زبان، باید شواهد تاریخی مستقلی مانند گزارشهای عبدالله ابنمقفع، ابوعبدالله محمد بن احمد خوارزمی و دیگر منابع مربوط به کاربرد نام «دری» نیز بررسی شوند. این منابع نشان میدهند که «دری» یک نام تاریخی برای یک صورت زبانی مشخص بوده است و نمیتوان بدون بررسی مستقل، آنرا صرفاً برچسبی متأخر برای مرحلهای از زبانی دانست که پژوهشگران جدید «فارسی نو» (New Persian) نامیدهاند.
...
...[۳]
[▲] يادداشتها
يادداشت ۱: اين مقاله برای دانشنامهی آريانا توسط مهدیزاده کابلی نگاشته شده است.
[▲] پینوشتها
[۱]-
[٢]-
[٣]-
[▲] جُستارهای وابسته
□
[▲] سرچشمهها
□
