۱۳۸۸ اردیبهشت ۱۶, چهارشنبه

تاريخ افغانستان

از: دانشنامه‌ی آریانا

تاریخ افغانستان

فهرست مندرجات



تاريخ افغانستان (به انگلیسی: History of Afghanistan)، سرگذشت پُر از فراز و نشیب است که به‌طور کلی، می‌توان آن را از لحاظ تحولات فرهنگی و تمدنی، به سه دوره مختلف تقسيم كرد: ۱- دوران پيش از تاريخ، ٢- دوره اساطيری، و ۳- عصر تاريخی[۱].

افغانستان، اگرچه به‌عنوان یک کشور - ملت، دارای تاریخی جدید است؛ اما، این سرزمین از لحاظ قدمت تاریخی، یکی از کهن‌ترین سرزمین‌های جهان به‌شمار می‌رود.


[] افغانستان پيش از تاريخ

موقعیت طبیعی و شرایط خاص جغرافیایی و اقلیمی كشور افغانستان موجب شده تا این سرزمین در زمره یكی از زیستگاه‌ها و كانون‌های اجتماعی انسان پیش از تاریخ به‌شمار رود و مطالعات باستانشناسی، انسان‌شناسی و دیرین‌شناسی نیز این موضوع را تأیید كرده است[٢].


[] افغانستان از اسطوره تا تاريخ

[٣]

    ۞ پيشداديان

    پیشدادیان نخستین سلسلۀ پادشاهان در اساطیر آریايی است که از کیومرث به‌عنوان نخستین انسان و نخستین شاه آغاز می‌شود و با درگذشت گرشاسپ به پایان می‌رسد. عصر پیشدادیان به‌دو قسمت تقسیم می‌شود: از آغاز تا منوچهر و از منوچهر تا گرشاسپ. قسمت اول شامل دوره‌هایی است که آریایی‌های هندی و ایرانی هنوز با هم می‌زیستند. جمشید و فریدون از پادشاهان مشترک این دو قوم آریایی هستند. قسمت دوم، شامل عصری است که آریایی‌های ایرانی در سرتاسر شمال افغانستان امروزی مستقر شده و سلسلۀ منوچهری‌ها و زابی‌ها از این دوره اند[۴].

      ● کیومرث
      ● هوشنگ
      ● تهمورث
      ● جمشید
      ● ضحاک
      ● فریدون
      ● ایرج
      ● منوچهر
      ● نوذر
      ● زو
      ● گرشاسپ

    ۞ کيانيان

    کیانیان دومین سلسله پادشاهی در اساطیر آریايی در عصر اوستایی (دوره‌ی زرتشتی) است که موسس آن کی‌قباد است و با مرگ دارا این سلسله نیز منقرض می‌شود. شاهان این دوره را بدین سبب کیانی نامیده‌اند که نام آن‌ها با کلمۀ «کی» (کوی) که به‌معنای شاه است، آغاز می‌شد[۵].

      ● کی‌قباد
      ● کی‌کاووس
      ● کی‌خسرو
      ● لهراسپ
      ● گشتاسپ
      ● بهمن
      ● همای
      ● داراب
      ● دارا


[] افغانستان در عصر تاريخی

[٦]

    ۞ افغانستان در عهد باستان
      ● آغاز تاريخ افغانستان
      ● مقدونيان در افغانستان
      ● دولت يونانی - باختر
      ● کوشانيان
      يفتاليان

    ۞ افغانستان در قرون اوسطا
      ● افغانستان در آستانه يورش عرب
      ● دولت‌های مستقل خراسانی

    ۞ افغانستان در عصر نوين
      ● هوتکيان
      ● ابداليان
      ● محمدزاييان

    ۞ افغانستان معاصر
      ● سلطنت شاه امان‌الله و استقلال افغانستان
      ● امارت حبيب‌الله کلکانی
      ● سلطنت محمدنادر شاه
      ● سلطنت محمدظاهر شاه
      ● جمهوريت محمدداوود
      ● نورمحمد تره‌کی و حاکميت حزب خلق
      ● دوره صد روزه‌ای حفيظ الله امين
      ● ببرک کارمل و اشغال افغانستان توسط ارتش سرخ
      ● دکتر نجيب‌الله و خروج قوای اشغالگر
      ● دولت موقت دو ماهه صبغت‌الله مجددی
      ● برهان‌الدين ربانی و دولت مجاهدين
      ● ملا محمدعمر و امارت طالبان
      ● حامد کرزی و اشغال افغانستان توسط قوای ناتو


[] يادداشت‌ها

يادداشت ۱: اين مقاله برای دانش‌نامه‌ی آريانا توسط مهدیزاده کابلی برشتۀ تحرير درآمده است.



[] پيوست‌ها

پيوست ۱: مهدیزاده کابلی، نظری بر تاریخ
پيوست ٢:
پيوست ۳:
پيوست ۴:
پيوست ۵:
پيوست ۶:



[] پی‌نوشت‌ها

[۱]-
[٢]-
[٣]-
[۴]-
[۵]-
[٦]-



[] جُستارهای وابسته







[] سرچشمه‌ها








[] پيوند به بیرون

[1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20]