ه‍.ش. ۱۳۹۵ تیر ۵, شنبه

ببرک کارمل

از: دانشنامه‌ی آریانا

ببرک کارمل


فهرست مندرجات
چهره‌های سیاسی افغانستانرئیس‌جمهورهای افغانستان

ببرک کارمل (به انگلیسی: Babrak Karmal) (زاده‌ی ۱٣٠٧ خ - درگذشته‌ی ۱٣٧۵ خ)، سیاستمدار و دیپلمات افغان، و دبیرکل شاخه‌ی پرچم حزب دمکراتیک خلق و رئیس شورای انقلابی و چهارمین رئیس‌جمهور افغانستان بود که ریاست جمهوری این کشور را در دهه ۱۹۸۰ میلادی بر عهده داشت.


زندگی‌نامه
ببرک کارمل

ببرک کارمل، پسر ژنرال محمدحسین خان، در ۱٧ دی‌ماه ۱٣٠٧ خورشیدی (٦ ژانویه ۱۹٢۹ میلادی)، در دهکده‌ی کمری شهرستان بگرامی در استان کابل زاده شد. وی، تحصیلات ابتدایی و متوسطه را، تا سال ۱٣٢٧ (۱۹۴٨)، در دبیرستان امانی (لیسه‌ی نجات) در کابل گذراند و بین سال‌های ۱٣٣٠ تا ۱٣٣٢ (۱۹۵۱-۱۹۵٣) در دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه کابل به تحصیل پرداخت. در آن‌زمان، به جنبش دانشجویی در دانشگاه کابل پیوست و عضو فعال اتحادیه‌ی محصلین بود. به‌گفته‌ی ظاهر طنین، «در شمار چهره‌های معروف مشروطیت سوم یا نهضت دوره‌ی هفتم شورای ملی قرار گرفت» و به ترویج افکار مارکسیستی آغاز کرد که از این‌رو، به زندان افتاد و به مدت پنج سال از فعالیت‌های سیاسی محروم شد.

در سال ۱٣٣۵ (۱۹۵٦)، کارمل به‌فرمان سردار محمدداوود خان از زندان آزاد شد و به تحصیل خود ادامه داد و در سال ۱٣٣۹ (۱۹٦٠) لیسانس خود را از دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی دریافت کرد. طی سال‌های ۱٣٣٦ (۱۹۵٧) تا ۱٣۴۴ (۱۹٦۵) در وزارت برنامه‌ریزی (وزارت پلان) کار کرد و از سال ۱٣۴۴ (۱۹٦۵) تا ۱٣۵٢ (۱۹٧٣) عضو پارلمان بود.

در اواخر دهه‌ی ۱۹۵٠ میلادی، زمانی که برخی از روشنفکران افغان به‌سوی اندیشه‌های مارکسیستی روی آوردند، ببرک کارمل همراه با عده‌ای از روشنفکران چپ‌گرا، مانند: نورمحمد تره‌کی و میر اکبر خیبر، نخستین هسته‌ی حزب دموکراتیک خلق افغانستان را پی‌ریزی کردند. این حزب، که به حزب کمونیست در کشور شناخته شد، در سال ۱٣۴۴ (۱۹٦۵) بنیان گرفت و پس از تأسیس این حزب، کارمل به‌عنوان مرد شماره دوم آن ظاهر گردید و با راه یافتن به پارلمان به‌عنوان وکیل شورای ملی از شهر کابل و سخنرانی‌های ضد دولتی در تظاهرات، به یکی از به چهره‌های شاخص گروه‌های مخالف حکومت شهرت یافت.

پس از انشعاب حزب دموکراتیک خلق به دو جناح خلق و پرچم، کارمل، در مقام دبیر کل جناح پرچم حزب قرار گرفت و از سال ۱٣۴٦ (۱۹٦٧) تا سال ۱٣۵٦ (۱۹٧٧)، رهبری انشعابیون این جناح را بر عهده داشت. گفته می‌شود ببرک کارمل برای این‌که حزب دموکراتیک خلق دوباره متحد شود تلاشی نکرد. به‌گفته برخی پژوهشگران، کارمل مخالف نظریات برخی از اعضای حزب بود. به‌نظر او، «این افراد هنوز هم دارای اندیشه‌های قبیله‌ای بودند.»

با این وجود، روابط دو جناح حزب پس از کودتای ٢٦ سرطان ۱٣۵٢ محمدداوود، از قبل نیز بدتر شد. جناح خلق ادعا می‌کرد سرگرد ضیا محمدزایی، فرمانده گارد ملی، با تأیید جناح پرچم، نقشه‌ی برای دستگیری و کشتن رهبران جناح خلق طرح کرده بود و تنها به دلیل توانایی این جناح در افشای این توطئه، از انجام چنین عملی باز داشته شد. بنابراین، جناح خلق، کارمل و یاران او را به همکاری با محمدداوود در این زمینه متهم می‌کرد. جناح پرچم در واکنش، با اشاره به کار تره‌کی به‌عنوان مترجم در سفارت آمریکا در کابل و وابسته‌ی مطبوعاتی سفارت افغانستان در ایالات متحده، وی را متهم به همکاری با سیا می‌کرد.

با این‌همه، علی‌رغم مخالفت کارمل، هر دو جناح حزب دموکراتیک خلق در سال ۱۳۵٦ دوباره متحد شد. این زمانی بود که حزب و رهبران آن به‌شدت تحت فشار سیاسی دولت جمهوری محمدداوود خان قرار گرفتند.


نگارخانه

ببرک کارمل
رئیس جمهور افغانستان در دهه‌ی هشتاد میلادی


[] يادداشت‌ها




[] پيوست‌ها


...


[] پی‌نوشت‌ها



ببرک کارمل از رأس حکومت کمونیستی استعفا کرد، رادیو بی‌بی‌سی: سه‌شنبه ٣ ژانویه ۱۹۹۵ - ۱٣ دی‌ماه ۱٣٧٣؛ و نیز: ببرگ کارمل درگذشت، رادیو بی‌بی‌سی: دوشنبه ٢ دسامبر ۱۹۹٦ - ۱٢ آذر ۱٣٧۵ (برگرفته از: یادداشت‌های مهدیزاده کابلی، در بایگانی دانشنامه‌ی آریانا).
ببرگ کارمل درگذشت، رادیو بی‌بی‌سی: پیشین.
ظاهر طنین، زندگی‌نامه‌ی ببرک کارمل، رادیو بی‌بی‌سی: دوشنبه ٢ دسامبر ۱۹۹٦ - ۱٢ آذر ۱٣٧۵ (برگرفته از: یادداشت‌های مهدیزاده کابلی، در بایگانی دانشنامه‌ی آریانا).
همان‌جا.
ببرک کارمل از رأس حکومت کمونیستی استعفا کرد، رادیو بی‌بی‌سی: سه‌شنبه ٣ ژانویه ۱۹۹۵ - ۱٣ دی‌ماه ۱٣٧٣ (برگرفته از: یادداشت‌های مهدیزاده کابلی، در بایگانی دانشنامه‌ی آریانا)؛ اما به‌نوشته‌ی میر محمدصدیق فرهنگ «ببرک که بعدها ملقب به کارمل شد، عضو اتحادیه‌ی پشتونستان بود.» (فرهنگ، میر محمدصدیق، افغانستان در پنج قرن اخیر، ج اول - قسمت دوم، ص ٦٧۴). باز به‌نوشته‌ی همو: «در دوره‌ی حکومت شاه‌محمود خان یک تعداد آثار ایدئولوژیک مارکسیست لنینیست در زبان‌های فارسی و پشتو به افغانستان وارد گردیده و به‌شکل نیم‌پنهانی انتشار یافت، اما چون صدراعظم مذکور وعده‌ی دموکراسی داد، فعالیت‌های سیاسی به آزادی‌خواهی بر مبنای مشروطیت متمرکز شده و هیچ حرکت جدی در جهت مارکسیسم پدیدار نگردید... اما در دوره‌ی صدارت محمدداوود خان، مناسبات افغانستان با اتحادشوروی گسترش یافت و تعداد زیادی از اتباع آن‌کشور با عنوان‌های مختلف به مملکت وارد و با مردم در تماس شده بودند. این‌ها آثار مارکسیستی را به پیمانه‌ی بیشتر از پیش در محیط توزیع کردند و به تشویق آنان حلقه‌های کوچک مطالعه و مباحثه در شهر کابل و شاید در سایر شهرها نیز پا گرفت. در این حلقه‌ها سه نفر به‌گونه‌ی خاص به تبلیغ ایدئولوژی مارکسیسم لنینیسم خط مسکو می‌پرداختند... این‌ها به احتمال اغلب در کنف حمایت حسن شرق همکار نزدیک صدراعظم از یک نوع مصونیت بهره‌مند بودند. تبلیغ‌کنندگان مذکور نورمحمد تره‌کی، ببرک کارمل و میر اکبر خیبر بودند.» (همان‌جا، صص ٧٣۱-٧٣٢) بعدها بی‌بی‌سی نوشت: «او نخستین فعالیت‌های سیاسی‌اش را از دانشگاه و با فعالیت‌های دانشجویی آغاز کرد و به‌زودی رهبر تشکل چپ‌گرای دانشجویی موسوم به «جوانان بیدار» (ویش زلمیان) شد.» (زندگی‌نامه ببرک کارمل، وب‌سایت فارسی بی‌بی‌سی: دوشنبه ٢۱ دسامبر ٢٠٠۹ - ٣٠ آذر ۱٣٨٨)

اسعدی، مرتضی، جهان اسلام، ج ۱، ضمایم: ص ۴٧٧


اسعدی، مرتضی، جهان اسلام، ج ۱، ضمایم: صص ۴٧٧-۴٧٨


اسعدی، مرتضی، جهان اسلام، ج ۱، ضمایم: ص ۴٧٨
زندگی‌نامه ببرک کارمل، وب‌سایت فارسی بی‌بی‌سی: دوشنبه ٢۱ دسامبر ٢٠٠۹ - ٣٠ آذر ۱٣٨٨
فرد هالیدی، انقلاب در افغانستان، ترجمه‌ی ع. اسعد، ص ۵٣




[] جُستارهای وابسته






[] سرچشمه‌ها







[] پيوند به بیرون

[۱ ٢ ٣ ۴ ۵ ٦ ٧ ٨ ٩ ۱٠ ۱۱ ۱٢ ۱٣ ۱۴ ۱۵ ۱٦ ۱٧ ۱٨ ۱۹ ٢٠]

رده‌ها:...