ه‍.ش. ۱۳۹۳ دی ۲۸, یکشنبه

توهین به مقدسات یا آزادی بیان؟

از: بی بی سی

شماره‌ی تازه‌ی مجله طنز شارلی ابدو

توهین به مقدسات یا آزادی بیان؟



نشر مجدد کاریکاتور محمد

۱۵ ژانویه ٢٠۱۵
هفته‌نامه شارلی ابدو در روی جلد نخستین شماره خود پس از کشتار پاریس، کاریکاتوری از پیامبر اسلام را چاپ کرده که می‌گوید «من هم شارلی هستم» و بالای سرش نوشته «همه چیز بخشوده شد»؛ پیامی از سردبیران این نشریه که می‌گوید کشته‌شدن ۹ نفر از همکاران‌شان را بخشیده‌اند. اما جمعی از نهادهای اسلامی، بلافاصله همین کاریکاتور را هم گناهی نابخشودنی دانسته و انتشارش را محکوم کردند. وزارت خارجه ایران گفت انتشار این کاریکاتور موجب تحریک مسلمانان خواهد شد. حزب الله لبنان آن‌را بسیار توهین‌آمیز توصیف کرد و الازهر مصر، ضمن محکوم کردن انتشار کاریکاتور اخیر، آن را موجب افزایش نفرت دانست. البته شارلی ابدو هم‌چنان انتشار این نوع کاریکاتورها را در چارچوب حق آزادی بیان حق طبیعی خود می‌دادند.

از سوی دیگر، ژرار بیار، سردبیر «شارلی ابدو»، از رسانه‌‌های غربی که از انتشار کاریکاتور پیامبر اسلام در آخرین شماره این نشریه خودداری کرده‌اند، انتقاد کرد. به باور او این کاریکاتور نماد آزادی بیان، آزادی دین، دموکراسی و سکولاریسم است.

در پی انتشار آخرین شماره مجله طنز «شارلی ابدو» با کاریکاتور پیامبر اسلام، برخی از رسانه‌های غربی دست به بازنشر کاریکاتور منتشرشده در این مجله زدند. برخی دیگر نیز از انتشار آن خودداری ورزیدند؛ گامی که حال از سوی ژرار بیار، سردبیر نشریه شارلی ابدو مورد انتقاد قرار گرفته است.

ژرار بیار

وی روز یکشنبه (۱۸ ژانویه ٢٠۱۵) در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی آمریکایی «ان بی سی» تصریح کرد، عدم انتشار کاریکاتور شارلی ابدو در نشریات کشورهای خودکامه قابل درک است، چرا که روزنامه‌نگاران و کارکنان این نشریات بیم آن را دارند که بازداشت یا حتی به مرگ تهدید شوند.

ژرار بیار در ادامه به متفاوت بودن ماجرا در کشورهای دمکراتیک اشاره کرد و گفت که این کاریکاتور فقط یک شخصیت ساده و کوچک از پیامبر اسلام نیست که با قلم یک هنرمند کاریکاتوریست کشیده شده باشد، بلکه نمادی است برای آزادی بیان، آزادی دین و مذهب، دمکراسی و سکولاریسم. سردبیر شارلی ابدو افزود: «مسئله بر سر این نماد است که رسانه‌ها از انتشار آن سر باز زده‌اند.»

هم‌چنین، ژرار بیار اتهاماتی که در ارتباط با شارلی ابدو و تحریک‌کردن افکار عمومی مطرح شده‌ است را قاطعانه رد کرد و اظهار داشت: «ما جنگجو نیستیم. ما کسی را به قتل نرسانده‌ایم. ما اجازه نداریم اندیشمندان و هنرمندان را با قاتلان در یک مقوله قرار دهیم. گفتن این‌که کاریکاتوریست‌ها و نویسندگان و روزنامه‌نگاران تحریک‌کننده هستند و به آتش دامن می‌زنند، دیگر بس است.»


فروش بی‌سابقه تازه‌ترین شماره مجله شارلی ابدو

اولین شماره شارلی ابدو بعد از حملات مرگباری که جان ۹ نفر از دست‌اندرکارانش را گرفت، در تیراژی استثنایی منتشر شد و به‌طرز بی‌سابقه به‌فروش رفت. شماره‌ای که کاریکاتوری از پیامبر اسلام روی صفحه اول آن است.

در برخی نقاط پاریس صف‌های طولانی در برابر مراکز توزیع شارلی ابدو تشکیل شد

روز چهارشنبه، ۲۴ دی ۱٣۹٣ (۱۴ ژانویه ٢٠۱۵)، از اول صبح، در فرانسه، برای خریدن تازه‌ترین شمارۀ مجله فکاهی شارلی ابدو، صف‌های طولانی جلوی دکه‌های روزنامه‌فروشی شکل گرفت. تیراژ این مجله تا هفته پیش شصت هزار بود، اما این‌بار سه میلیون نسخه از آن چاپ شده است و در برخی نقاط پاریس تمامی شماره‌های شارلی ابدو ظرف چند دقیقه به فروش رفت. نسخه‌هایی از آن به زبان‌های انگلیسی، عربی، اسپانیولی، ترکی و ایتالیایی نیز انتشار یافته و در تعدادی از کشورهای جهان در معرض فروش قرار گرفته است. این شماره توسط کارکنان باقیمانده نشریه در دفتر روزنامه لیبراسیون تهیه شده بود.

بازماندگان حمله اکنون در دفتر لیبراسیون مشغول کار هستند

با این حال، ساعاتی پس از توزیع این شماره شارلی ابدو، روزنامه گاردین به نقل از یکی از مسئولان نشریه نوشت که به‌دلیل استقبال گسترده، انتظار می‌رود تیراژ آن تا پنج میلیون نسخه افزایش یابد.

روی جلد شمارۀ این هفته شارلی ابدو، کاریکاتوری از پیامبر اسلام را در حال گریستن نشان می‌دهد که نوشته‌ی با این عنوان را در دست گرفته: «من شارلی هستم». بالای کاریکاتور نوشته شده است: «همه چیز بخشیده شد». این شعار همبستگی با کارکنان این نشریه و نشانه حمایت از حق آزادی بیان بوده است.

من شارلی هستم: همه چیز بخشیده شد!

در ویدئویی که در یوتیوپ منتشره شده، یک عضو ارشد القایده شبه‌ی جزیرۀ عربستان که در یمن مستقر است، می‌گوید حمله به دفتر مجله کار آن‌ها و به تلافی توهین به پیامبر اسلام بوده است.

مهاجمان مسلح ظاهرا برای انتقام از چاپ کاریکاتورهای پیامبر اسلام کارکنان شارلی ابدو را به قتل رساندند

سردبیر جدید شارلی ابدو می‌گوید: مجله با دشمنانان آزادی بیان مقابله می‌کند: «وقتی آن‌ها به دفتر مجله شارلی ابدو حمله کردند و هفده نفر را کشتند، تنها به فرانسه حمله نکردند بلکه به کل اروپا یا هر دمکراسی حمله کردند. این حمله باور نکردنی به کارتونیست‌ها و روزنامه‌نگارها، حمله به همه‌ی رسانه‌ها و کل دمکراسی بود. ما نباید بترسیم. ما نباید کوتاه بیاییم. ما باید جلو این حمله بیایستیم.»

اما برخی از مسلمان‌ها می‌گویند، ما واقعاً ناراحت شدیم. آن‌ها به پیامبر ما حمله کردند و هم‌چنان به رفتار تحریک‌آمیزشان ادامه می‌دهند.

در شماری از کشورهای جهان، بعضی از نشریه‌ها و شبکه‌های تلویزیونی با چاپ یا نشان دادن کاریکاتور روی جلد شماره روز چهارشنبه شارلی ابدو، حمایت خود را از این نشریه ابراز داشته‌اند در حالی‌که برخی دیگر، با وجود محکوم دانستن کاربرد خشونت و اقدام در سلب حق آزادی بیان و ضمن حمایت از نشریه فرانسوی، بنا بر ملاحظاتی در مورد سلیقه یا واکنش مخاطبان خود، از نشر یا نشان دادن این کاریکاتور خودداری ورزیده‌اند.

در ترکیه روزنامه‌ی جمهوریت، از نشریه‌های طرفدار افکار لائیک در این کشور، ویژه‌نامه‌ای شامل بخشی از کاریکاتورهای شارلی ابدو را منتشر کرده است، از جمله نسخه کوچک‌تری از کارتون روی جلد این مجله را. اما نه در صفحه اول، بلکه در دو ستون روزنامه. آن‌ها این کار را در حمایت از نشریه فرانسوی و برای نشان‌دادن همبستگی با همکاران خود که در شارلی ابدو کشته شدند و به‌ویژه آزادی بیان انجام دادند.

اما در خاورمیانه و شمال آفریقا، نشریات بسیار معدودی این کارتون را منتشر کردند. دبیر کل سازمان همکاری اسلامی که ده‌ها کشور مسلمان عضوش هستند، از انتشار کارتون جدید پیامبر اسلام انتقاد کردند. او گفت: «این بی‌حرمتی و حماقت است. مردم از آزادی بیان آن‌ها دفاع کردند، اما آزادی بیان آن‌ها نباید با هتک حرمت اعتقادات دیگران همراه شود.»

ایران انتشار کارتون جدید از پیامبر اسلام را محکوم کرد. مرضیه افخم، سنخگویی وزارت خارجه ایران گفت: «این کار توهین‌آمیز و تحریک‌آمیز است و می‌تواند به افراط‌گرایی در جهان دامن بزند.»

هم‌چنین، واحد مرکزی خبر، وابسته به سازمان رادیو و تلویزیون جمهوری اسلامی ایران، در مطلبی تحت عنوان «شارلی ابدو، توهین داعش را تکمیل کرد»، به انتقاد از روی جلد شماره جدید شارلی ابدو پرداخته است. مقاله واحد مرکزی خبر حاوی کاریکاتوری از حمله افراد مسلح به دفتر شارلی ابدو است در حالی‌که گلوله آنان از این دفتر عبور کرده و به ساختمان یک مسجد اصابت می‌کند.

بسیاری از رسانه‌های داخلی جمهوری اسلامی طرفداران گروه موسوم به دولت اسلامی - داعش - را مسئول این حمله معرفی کرده و آن‌را واکنشی نسبت به انتشار کاریکاتوری از ابوبکر البغدادی، رهبر دولت اسلامی دانسته‌اند.

واحد مرکزی خبر در اشاره به چاپ کاریکاتوری از پیامبر اسلام روی جلد شماره شارلی ابدو نوشته است که «اقدام تروریست‌های وابسته به داعش یا القاعده یمن، واکنش به چاپ کاریکاتوری از ابوبکر بغدادی، سرکرده داعش بود. اما اقدام جدید شارلی ابدو و حمایت دولتمردان غربی، تقویت چرخه‌ی خشونت و اسلام‌هراسی است، جریانی که از یک سو کاریکاتورهای توهین‌آمیز منتشر می‌کند و از سوی دیگر، از تروریست‌ها در خاورمیانه حمایت می‌کند.»

برخی رسانه‌ها و مقامات جمهوری اسلامی کشورهای غربی و دولت‌های طرفدار غرب در منطقه را به شکل‌دادن و حمایت از اسلام‌گرایان تندرو در منطقه و به‌خصوص گروه دولت اسلامی متهم می‌کنند.

محمداشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان نیز نشر مجدد کاریکاتور محمد، پیامبر اسلام را توسط مجله شارلی ابدو فرانسه محکوم کرده‌ است.

اشرف غنی گفته است که توهین به مقدسات یک عمل کاملاً غیرمسئولانه است

در خبرنامه دفتر رئیس جمهوری افغانستان آمده که اشرف غنی این عمل را «اهانت بزرگ» به دین مقدس اسلام و مسلمانان جهان دانسته‌است.

براساس این خبرنامه، رئیس جمهوری افغانستان به نمایندگی از ملت مسلمان افغانستان این عمل را توهین‌آمیز خوانده و تقبیح کرده است. او یادآور شد که توهین به مقدسات، یک عمل «کاملاً غیرمسئولانه» است.

رئیس جمهور غنی تاکید کرده است، آزادی بیان باید به شکل سازنده‌ای برای همزیستی مسالمت‌آمیز و تفاهم بیشتر میان ادیان به‌کار گرفته شود.

وی هم‌چنین گفته که افغانستان نسبت به هر کشور دیگر، سال‌ها از جنگ و خشونت رنج برده است، بنابراین، ضرورت به تفاهم و همزیستی مسالمت‌آمیز میان همه مردمان جهان را بیشتر از هر ملت دیگر، درک می‌کند.

به‌هر حال، با این‌که مجله فکاهی شارلی ابدو، ادیان و رهبران دینی دیگر از جمله پاپ را هم هدف می‌گیرد، این ظاهراً از خشم بسیاری از مسلمان‌ها چیزی کم نکرده است.

در این میان، دولت فرانسه بر اتحاد ملی تاکید کرده و گفته فرانسه با افراط‌گرایی و تروریسم در جنگ است نه با مسلمان‌ها.


صفحه دو آخر هفته: نشر دوباره کاریکاتور پیامبر اسلام


[] يادداشت‌ها




[] پی‌نوشت‌ها

برگرفته از: گزارش مجید خیام‌دار، فروش بی‌سابقه تازه‌ترین شماره مجله شارلی ابدو، وب‌سایت فارسی بی‌بی‌سی: چهارشنبه ۱۴ ژانویه ٢٠۱۵ - ٢۴ دی ۱۳۹۳؛ و نیز: نسخه‌های شارلی ابدو به سرعت به فروش رفت، وب‌سایت فارسی بی‌بی‌سی: چهارشنبه ۱۴ ژانویه ٢٠۱۵ - ٢۴ دی ۱۳۹۳
اشرف غنی نشر مجدد کاریکاتور پیامبر اسلام را محکوم کرد، وب‌سایت فارسی بی‌بی‌سی: شنبه ۱٧ ژانویه ٢٠۱۵ - ٢٧ دی ۱۳۹۳
منبع نخست.


[] جُستارهای وابسته

1 2


[] سرچشمه‌ها

وب‌سایت فارسی بی‌بی‌سی