- اقوام در افغانستان
- اقوام تاریخی افغانستان
- قومهای امروزی افغانستان
- مسایل قومی در افغانستان
- يادداشتها
- پيوستها
- پینوشتها
- جُستارهای وابسته
- سرچشمهها
- پيوند به بيرون
[افغانستان]
افغانستان کشوری است کثيرالاقوام، که هرچند شمار قومهای این کشور به درستی روشن نيست؛ اما برخی از دانشوران تعداد آنها را بيش بيست قوم شمردهاند. يکی از مهمترين دلايل تنوع قومی در افغانستان، موقعیت خاص ژیوپولتیک اين کشور است. همجواری با آسيای مرکزی، چين، هند و ايران کنونی موقعیت جغرافیایی خاص به افغانستان بخشیده که حتی در عهد باستان، در مسیر راه ابریشم قرار داشته و در نهایت با مهاجرتها و تهاجمات اقوام گوناگون مواجه بوده است. این امر سبب شده است که افغانستان در طول تاريخ کهن خود دارای تنوع فرهنگی، قومی و زبانی گردد.
بنابراين، افغانستان به خاطر موقعيت جغرافيايی و شرايط اقتصادی - سياسی خود، به عنوان يک چهارراه تاريخی، از يکطرف کانون تلاقی فرهنگها و تمدنهای گوناگون بوده و از طرف ديگر، همواره عرصه هجومهای قبايل و اقوام مختلف بوده است. اين حملات مرگبار، هجومهای ويرانگر و مهاجرتهای گسترده، هر بار يکی از اقوام را در افغانستان ساکن کرده است.
[↑] اقوام در افغانستان
افغانستان بهعنوان کشوری که قلب آسيا محسوب میشود، با اينکه از نظر جمعيت و وسعت جغرافيايی کوچکتر از کشور ايران است، اما گوناگونی و تنوع فرهنگی در آن بيش از ايران ديده میشود. قرنهای متمادی است که اقوام مختلف در شهرها و مناطق مختلف افغانستان همزيستی مسالمتآميزی با هم دارند و اين همزيستی فرهنگ مشترکی را پديد آورده است. اما در عين حال، اين اقوام ويژگیهای قومی و زبانی خود را حفظ کردهاند. پشتونها، تاجيکها، هزارهها، ازبکها، ترکمنها، بلوچها و ... همچنين اقليتهای مذهبی مثل شيعهها، اسماعيلیها، هندوها، سيکها و حتی يهودها در مجموع ملت افغانستان را شکل میدهند.
تنوع قومی و مذهبی کشور افغانستان بهزعم آن که یک فرصت گرانمایه محسوب میشود، قومگرايان همواره در صدد آن بودهاند که این مسئله را بهعنوان یک تهدید جلوه داده و آن را دستمایه دامنزدن بهاختلافات و شکستن وحدت ملی افغانستان قرار دهند.
[↑] اقوام تاریخی افغانستان
شماری از قومهای تاریخی شناخته شدهای در افغانستان در فهرست زیر برشمرده شدهاند:
- ● آریاییها
● باختریها (بلخیها)
● آراخوزیها
● گندهاریها
● تخارها (کوشانیها)
● یفتلیها
[↑] مسایل قومی در افغانستان
یکی از مسایل جدی و جنجال برانگیزی که در سالهای اخیر در افغانستان بیشتر پیرامون آن پرداخته شده است، مسایل قومی است. شوربختانه این مسایل، چه در داخل افغانستان - توسط گروههای مختلف سیاسی - و چه در خارج از این کشور، مورد سوءاستفاده و بهرهبرداریهای ناانسانی قرار گرفته که نه تنها به حل بحران کم نکرده، بلکه سبب ایجاد تنفر و فاصلههای عمیق میان مردم افغانستان شده است.
[۱]
[٢]
[٣]
[۴]
[۵]
[٦]
[٧]
[٨]
[۹]
[۱٠]
[۱۱]
[۱٢]
[۱٣]
[۱۴]
[۱۵]
[۱٦]
[۱٧]
[۱٨]
[۱۹]
[٢٠]
[٢۱]
[٢٢]
[٢٣]
[٢۴]
[٢۵]
[٢٦]
[٢٧]
[٢٨]
[٢۹]
[٣٠]
[٣۱]
[٣٢]
[٣٣]
[٣۴]
[٣۵]
[٣٦]
[٣٧]
[٣٨]
[٣۹]
[۴٠]
[۴۱]
[۴٢]
[۴٣]
[۴۴]
[۴۵]
[۴٦]
[۴٧]
[۴٨]
[۴۹]
[↑] يادداشتها
يادداشت ۱: اين مقاله برای دانشنامهی آريانا توسط مهدیزاده کابلی برشتۀ تحرير درآمده است.
[↑] پيوستها
پيوست ۱: پژوهشی دربارۀ اِتنوگرافی (تبارشناسی) افغانستان: بخش اول، بخش دوم، بخش سوم، بخش چهارم، بخش پنجم، بخش ششم، بخش هفتم، بخش هشتم.، نوشته هنری والتر بیلیو، ترجمۀ سهیل سبزواری
پيوست ٢:
پيوست ۳:
پيوست ۴:
پيوست ۵:
پيوست ۶:
[↑] پینوشتها
[۱]-
[۲]-
[۳]-
[۴]-
[۵]-
[۶]-
[٧]-
[۸]-
[۹]-
[۱٠]-
[۱۱]-
[۱۲]-
[۱۳]-
[۱۴]-
[۱۵]-
[۱۶]-
[۱٧]-
[۱۸]-
[۱۹]-
[٢٠]-
[٢۱]-
[٢۲]-
[٢۳]-
[٢۴]-
[٢۵]-
[٢۶]-
[٢٧]-
[٢۸]-
[٢۹]-
[۳٠]-
[۳۱]-
[۳۲]-
[۳۳]-
[۳۴]-
[۳۵]-
[۳۶]-
[۳٧]-
[۳۸]-
[۳۹]-
[۴٠]-
[۴۱]-
[۴۲]-
[۴۳]-
[۴۴]-
[۴۵]-
[۴۶]-
[۴٧]-
[۴۸]-
[۴۹]-
[↑] جُستارهای وابسته
□
□
□
[↑] سرچشمهها
□
□
□
□
[↑] پيوند به بیرون
□ [1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20]
□ [1 2 3 4 5][6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20]
□
[برگشت به بالا] [گفت و گو و نظر کاربران در بارهٔ مقاله]
