۱۳۹۳ آذر ۲۲, شنبه

دین یهود و شریعت موسوی

از: هاراو (حاخام) یدیدیا اذراحیان (نیویورک)

دین یهود و شریعت موسوی

از گفتار نخست تا گفتار دهم


فهرست مندرجات




[قبل][بعد]

در فرهنگ دشمن‌شناسی قرآن، «یهود» به‌عنوان دشمن‌ترین دشمنان برای مسلمانان توصیف شده است. در سورۀ مائده، آیه‌ی ۸۲ آمده است: «به‌طور مسلم يهود و مشركان را دشمن‌ترين مردم نسبت به مؤمنان خواهی يافت». با تاسف، امروزه بیشتر یهودستیزی مسلمانان ریشه در همچو آیات دارد و به گفته‌ی حاخام یدیدیا اذراحیان، «تعصب‌گرایان برخی ادیان و عامه یهودستیزان، اکثراً دین یهود را نیز مورد افترا قرار می‌دهند». در رشته گفتارهای «دین یهود و شریعت موسوی»، توسط حاخام یدیدیا اذراحیان به اصول این دین پرداخته می‌شود:


گفتار نخست: ویژگی‌های دینی و اخلاقی یهود را بشناسید
هاراو (حاخام) یدیدیار اذراحیان

دین یهود نخستین باور انسانی بود که یکتاپرستی را به جهانیان عرضه کرد و با آوردن شریعت موسوی و قوانینی که در عصر خود انقلابی و بی‌همتا بود، کوشید زندگی انسان‌ها را نظم و آرامش بخشد و آن را بر ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی استوار سازد.

با آن‌که ادیان یکتاپرست دیگر که پس از یهودیت ظهور کردند و ریشه در این آیین موسوی دارند، در طول تاریخ علیه یهودیت به تبلیغات ناروا و زهرآگین پرداخته و حتی به کشتار یهودیان دست زده‌اند. شوربختانه این روند حتی امروز، در آغاز قرن بیست و یکم، توسط افراد و حکومت‌هایی که ادعای حاکمیت جهانی دارند، در ابعادی ناجوانمردانه دنبال می‌شود و مطالبی کذب و افتراآمیز علیه یهود و یهودیت انتشار می‌یابد.

هدف ما از انتشار رشته گفتارهایی که نخستین آن اکنون در برابر شما قرار دارد، به هیچ‌وجه تبلیغات دینی نیست. دین یهود یک دین تبلیغی نیست و بر این باور است که هر کس می‌تواند خدای یگانه را آن‌گونه که می‌خواهد پرستش کند. هدف ما پاسخگویی به برخی پرسش‌های کلی درباره‌ی ماهیت و اصول دین یهود است و از روحانی دانشمند ‌هاراو (حاخام) یدیدیا اذراحیان سپاس بسیار داریم که نگارش آن را به عهده گرفتند.

زیستن در اجتماعی که در آن مردمانش در حد کمال انسانیت زندگی کنند و نظم و داد و برابری بر آن فرمانروا باشد، از بزرگ‌ترین آرمان‌های بشری است.

انگیزه‌ها و امیالی چون غریزه جنسی، برتری‌جویی، مال‌اندوزی، قدرت‌طلبی و تجاوزگری، هر یک به تنهایی جامعه را از نظم عادلانه اجتماعی دور می‌سازد. در صورت تکرار، چنین غرایزی تبدیل به آرمان و آرزوی بزرگ آدمی می‌شوند.

از زمان‌های قدیم تاکنون کتاب‌ها و رساله‌های بی‌شماری درباره جوامع خیالی بهشت‌آسا نوشته شده است. بعضی از این کتب و نوشته‌ها، آدمی را به یاد بهشت موعود می‌اندازد.

نویسندگان این نوع آثار، عموماً خوانندگان خود را به سرزمین خیالی می‌کشانند که در آن‌ها اوضاع اجتماعی و شرایط زندگی، با آن‌چه که عملاً و روزمره برقرار است تفاوت چشمگیری دارد.

این‌گونه نوشته‌ها در هر زمان و مکانی باشد، زاده خواب و خیال و فقط آرزوی آدمی بوده و هرگز دسترسی به این خواب و خیال پیدا نمی‌کنند. این‌گونه جامعه‌های ایده‌آلی به قول «توماس مور» اندیشمند انگلیسی، اوهام و سرزمین ناکجا آباد خوانده می‌شود.

غرض از ذکر این مقدمه بدان‌خاطر است که بتوانیم آسان‌تر و روشن‌تر، بین ایده‌ها و آرمان‌های دست نیافتنی بشریت و آن‌چه که آیین یهود به‌وسیله حضرت موسی کوشیده تا برای آدمیان به ارمغان آورد، مقایسه کنیم و به ویژگی‌های دین یهود که برگرفته از شریعت حضرت موسی است آشنا شویم.

موسی کوشیده است تا نه به وهم و خیال و تصور باطل توسل جوید و نه به روز رستاخیز و دنیای ناشناخته و آینده نامعلوم چشم دوخته است.

انسان در جامعه ایده‌آل حضرت موسی ارزشی والا پیدا می‌کند. انسان سالمند محترم است و هنگامی که به بیماری درمان ناپذیر دچار شد، محکوم به خودکشی و مرگ اجباری نمی‌گردد.

برای پذیرش این آیین زور در کار نیست. زندگی مقدس و زیباست و به‌عنوان نعمت الهی باید آن‌را با لذت و شادمانی گذراند. در جامعه ایده‌آل یهود و در آیین شریعت حضرت موسی، برخلاف برخی باورهای دیگر، که اگر انسان محکوم و زندانی و حتی برده روزی بخواهد برای به‌دست آوردن آزادی خود به‌پا خیزد، باید چون جانوری کشته شود، اثری نیست.

درد کجاست؟ درد بزرگ جامعه‌ای که حضرت موسی بدان شکل می‌دهد و از آن قوم یهود تشکیل می‌یابد، آن است که این قوم هیچگاه در برابر نیروهای اهریمنی امکان آن‌را پیدا نمی‌کند تا پایه‌ای استوار بگیرد و بتواند سرپای خود بایستد.

تا آن هنگام که هنوز یگانه‌پرستی گسترش نیافته بود، آشوریان، بابلیان، یونانیان و رومیان، جامعه یهود را که به وحدانیت حق ایمان آورده و در این باور تنها بود و یار و یاوری نداشت، مورد حمله و آزار قرار داده و می‌کوشیدند این قوم را نابود کنند.

هنگامی هم که زمان یکتاپرستی فرا می‌رسد و آدمیان به پیروی از آیین یهود، وجود خدای یگانه را می‌پذیرند و مسیحیت و اسلام بر پایه باور یهود ظهور می‌کنند، این‌بار مسیحیان و مسلمانان هستند که با یهود به مخالفت برخاسته و می‌کوشند یهودیان را به دین خود درآورند و یا آن‌ها را نابود کنند.

در سراسر دوران طولانی پراکندگی یهودیان در سرزمین‌های بیگانه نیز، پیروان حضرت موسی امکان تشکیل جامعه ایده‌آل خویش را به‌دست نمی‌آورند و از امنیت و آرامش برخوردار نبودند.

به‌خاطر مظالمی که بر قوم یهود در طول تاریخ از جانب پیروان ادیان دیگر و یا حاکمان زورگو و ستمگر وارد می‌آید و موجب پراکندگی هرچه بیشتر این قوم کوچک و ناتوان می‌گردد، بسیاری از پیشوایان مذهبی ناچار می‌شوند در تفسیر و تعبیر احکام موسوی به جنبه انفرادی فرد یهودی توجه بیشتری نشان داده و کمتر جنبه‌های اجتماعی و رسالت جهانی یهودیت را در نظر بگیرند – و این در حالی که کتاب موسی برای قوم خود بیشتر از هر چیز در پی ایجاد رابطه فرد با فرد و در نتیجه تشکیل یک جامعه ایده‌آل و پایدار بوده تا برای دیگر اقوام و ملل نمونه باشد.

جامعه ایده‌آل حضرت موسی (قوم یهود) نخستین اجتماعی است که در دنیا دارای «قانون اساسی» می‌شود. در این قانون اساسی که تفسیرنگاران و در راس آن‌ها دانشمند معروف «میمونید» آن را در مجموعه‌ای شامل ٦١٣ فرمان عرضه می‌کنند، مهم‌ترین اصول بنیانی جامعه، یعنی آزادی، یگانگی و برابری تعریف می‌شود؛ بردگان آزاد شده دارای حقوق برابر می‌گردند و باید زیر آسمان یکتاپرستی برادروار زندگی ایده‌آل خود را آغاز کنند. دستور آسایش و رفاه یکروز در هفته (روز شنبه مقدس) چنان اهمیت پیدا می‌کند که به‌عنوان نشانه‌ی بزرگ رهایی از چنگ اربابانی است که بردگان را شبانه روز به کار وا می‌داشتند و آنان را استثمار می‌کردند. آسایش روز شنبه ستون پایدار آزادی مردمان از این بهره‌کشی است و نخستین سنگ‌بنای آزادی انسان‌هاست.

احترام به آزادی انسان‌ها، نخستین و شاید مهم‌ترین پایه جامعه ایده‌آل موسوی محسوب می‌گردد. اما برای آزادی افراد حریمی تعیین می‌شود و هیچ‌کس اجازه نمی‌یابد به حریم همنوع خود تجاوز کند. یهودیت می‌گوید: همنوع خویش را مانند خودت دوست بدار و آن‌چه را که بر خود نمی‌پسندی بر دیگران روا مدار. بنابر این، در آیین یهود دوست داشتن همنوع و کینه نداشتن نسبت به او از والاترین دستورات به‌حساب می‌آید.

حضرت موسی در فرامین خود بارها و بارها تکرار می‌کند که قانون باید برای یهودی و بیگانه، برای بنی‌اسرائیل و غیریهودیان، و آن‌هایی که تا دیروز بت‌پرست و برده بوده و اینک به یکتاپرستی روی آورده‌اند، به‌طور یکسان اجرا شود. حمایت موسی از افراد غریب و آن‌هم در آن دورانی که هر کس به فکر خویش بود، و آن‌هم با چنان حرارت و دل نگرانی، موجب شگفتی و حیرت می‌شود.

حضرت موسی فرامین مربوط به اصل برابری بین افراد جامعه را تا بدان حدی می‌رساند که به فرد یهودی می‌گوید: «غریب را دوست بدار و به او مهرورز و به یادآور که تو خود در سرزمین مصر غریب بوده‌ای».

حضرت موسی در امر برابر بودن انسان‌ها چنان پای می‌فشارد که در قانون اساسی جامع خود، «داوران» (قضات یهود) را برحذر می‌دارد از این که اگر دعوا بین یهودی و بیگانه باشد، به سود همکیش خود رای دهند.

جامعه ایده‌آل حضرت موسی مکانی دارای شهرهای سرسبز و خرم و خوش آب و هوا زمین بسیار حاصلخیز نیست. دریای ارض موعود (سرزمینی که پروردگار توسط حضرت موسی آن را به یهودیان وعده داده) دریای نمک (بحر المیت) است که صحرائی بی آب و علف در کنار آن قرار دارد. زمینش دارای معادن گرانبها نیست و مساحت خاکش ناچیز و اندک است با این همه «سرزمین شیره و عسل و شهد و شراب» خوانده می‌شود. اما این قانون موسی است که در این سرزمین، حکم شیرین‌ترین شهد، پاک‌ترین شیره، مستی‌بخش‌ترین شراب و گواراترین عسل را پیدا ‌می‌کند.

توراة (که در زبان عبری «تورا» Tora تلفظ می‌شود) در اصل به مفهوم «آموزش» است و معنی بسیط آن «پیام زندگی» است.

واژه توراة به‌طور مجازی به‌معنی «قانون» نیز به‌کار برده می‌شود و به‌معنای دستور و فرمان است.

در بین دستورات و قوانین تورات، قانونی که بلافاصله پس از قانون اساسی درجه اهمیت فراوانی می‌یابد، «قانون خانواده» است.

در جامعه ایده‌آل حضرت موسی، خانواده یک نهاد مقدس است. عشق و اعتماد زن و شوهر به یکدیگر اهمیت بسیار دارد. زناکار به اشد مجازات محکوم می‌گردد. صفا و صمیمیت و احترام بین افراد خانواده پایه استحکام جامعه می‌شود. امر ازدواج به‌صورت کتبی و بر اساس عقدنامه انجام می‌گیرد. اگر در موارد محدود و استثنائی ضرورت طلاق پیش آید، باید مانند ازدواج به‌صورت کتبی و بر اساس طلاقنامه باشد.


[] يادداشت‌ها



[] پی‌نوشت‌ها

گفتار نخست: ویژگی‌های دینی و اخلاقی یهود را بشناسید، وب‌سایت رسمی وزارت امور خارجه اسراییل

[] جُستارهای وابسته




[] سرچشمه‌ها

وب‌سایت رسمی وزارت امور خارجه اسراییل