شنبه ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۰

راهنمای کتاب مقدس

از: هنری هَلی، ترجمۀ: جسيکا باباخانيان، سابرينا بدليان و ادوارد عيسی بيک، زير نظر کشيش ساروخاچيکی

راهنمای کتاب مقدس

داستان آفرينش


فهرست مندرجات

[قبل][بعد]



[] "سرود آفرينش‌" ١: ١ - ٢: ٣

اين‌ توصيفی‌ شاعرانه‌ از حركت‌ حساب‌ شده‌ و شكوهمند مراحل‌ متوالی‌ آفرينش‌ است‌، كه‌ در قالب‌ عدد "هفت‌" كتاب‌مقدسی‌ كه‌ غالباً تكرار می‌شود، ريخته‌ شده‌ است‌. در همۀ‌ نوشته‌های‌ علمی‌ يا غير علمی‌، گزارشی‌ عالی‌تر دربارۀ‌ "منشأ موجودات‌" وجود ندارد.

چه‌ كسی‌ "سرود آفرينش‌" را نوشته‌ است‌؟ اين‌ سرود را موسی‌ نقل‌ كرده‌، ولی‌ بی‌ترديد، مدتها پيش‌ از آن‌ توسط‌ ابراهيم‌ يا نوح‌ يا خنوخ‌ يا آدم‌ نوشته‌ شده‌ است‌. قرنها پيش‌ از زمان‌ موسی‌، نوشتار رايج‌ بوده‌ است‌. برخی‌ از "اوامر و فرايض‌ احكام‌" خدا در زمان‌ ابراهيم‌، يعنی‌ ٦٠٠ سال‌ پيش‌ از موسی‌، وجود داشته‌ است.

نويسنده‌ از كجا می‌دانست‌ كه‌ پيش‌ از ظهور انسان‌ چه‌ اتفاقی‌ افتاده‌ است‌؟ بی‌ترديد خدا "گذشتۀ‌ دور را بر او مكشوف‌ كرد، همچنانكه‌ بعدها آيندۀ‌ دور را به‌ انبياء نشان‌ داد."

كسی‌ چه‌ می‌داند، شايد خود خدا اين‌ سرود را به‌ آدم‌ آموخته‌ باشد. و شايد اين‌ سرود، نسل‌ پس‌ از نسل‌، بطور شفاهی‌ در جمع‌ خانوادگی‌ از حفظ‌ خوانده‌ می‌شد، يا بعنوان‌ يكی‌ از مراسم‌ عبادتی‌ اوليه‌ سروده‌ می‌شد (سرودها بخش‌ بزرگی‌ از قديمی‌ترين‌ انواع‌ ادبيات‌ را تشكيل‌ می‌داد)، تا زمانی‌ كه‌ نوشتار اختراع‌ شد و خدا شخصاً بر نوشته‌ شدن‌ آن‌ نظارت‌ كرد و بالاخره‌ اين‌ سرود توسط‌ موسی‌، جای‌ خود را بعنوان‌ "نخستين‌ كلام‌ كتاب‌ الهی‌ اعصار" يافت.

اگر باور داريم‌ كتاب‌مقدس‌ كلام‌ "خدا" است‌ و اگر خدا از ابتدا می‌دانست‌ كه‌ كتاب‌مقدس‌ را بعنوان‌ وسيلۀ‌ اصلی‌ در نجات‌ انسان‌ بكار خواهد برد، چرا بايد باور كردن‌ اين‌ مطلب‌ دشوار باشد كه‌ خدا خودش‌ همزمان‌ با آفرينش‌ انسان‌، ماده‌ و هستۀ‌ اين‌ كلام‌ را به‌ انسان‌ داد؟


[] آفرينش‌ جهان: باب‌ ١: ١

"در ابتدا" خدا جهان‌ را آفريد. آنچه‌ در "هفت‌ روز" صورت‌ می‌گيرد، شكل‌ گيری‌ ماده‌ كه‌ قبلاً آفريده‌ شده‌، و آماده‌ كردن‌ سطح‌ زمين‌ برای‌ آفرينش‌ و سكونت‌ انسان‌، را توصيف‌ می‌كند. تاريخ‌ آفرينش‌ جهان‌ و انسان‌ را نمی‌توان‌ از روی‌ اين‌ نوشته‌ها تعيين‌ كرد. آنچه‌ دراينجا مورد تأكيد قرار می‌گيرد آن‌ است‌ كه‌ خدا جهان‌ و انسان‌ را آفريده‌ و آفرينش‌ موجودات‌ طبق‌ ترتيبی‌ بوده‌ است‌ كه‌ در باب‌ اول‌ پيدايش‌ مشاهده‌ می‌كنيم.


[] چه‌ كسی‌ خدا را آفريد؟

هر كودكی‌ اين‌ سؤال‌ را می‌پرسد، و هيچكس‌ نمی‌تواند به‌ آن‌ پاسخ‌ دهد. برخی‌ چيزها ورای‌ فكر ما هستند. ما نمی‌توانيم‌ آغاز زمان‌ يا پايان‌ زمان‌ يا حدود فضا را درك‌ كنيم‌. جهان‌ يا همواره‌ وجود داشته‌، يا از هيچ‌ ساخته‌ شده‌ است‌. ممكن‌ است‌ به‌ يكی‌ از اين‌ دو حالت‌ بوده‌ باشد. با اينحال‌ نمی‌توانيم‌ هيچيك‌ را درك‌ كنيم‌. ولی‌ اين‌ را می‌دانيم‌: برترين‌ چيزی‌ كه‌ در فكر ما می‌گنجد، شخصيت‌، ذهن‌ و هوش‌ است‌. آن‌ از كجا آمده‌ است‌؟ آيا وجودی‌ بيجان‌ می‌تواند هوش‌ را بيافريند؟ ما بواسطة‌ "ايمان"، بعنوان‌ نهايتی‌ در فكر خود، قدرتی‌ برتر از خودمان‌ يعنی‌ "خدا" را می‌پذيريم‌؛ به‌ اين‌ اميد كه‌ روزی‌ در ملكوت‌، اسرار هستی‌ را دريابيم.


[] جهانی‌ كه‌ خدا آفريد

ستاره‌ شناسان‌ چنين‌ تخمين‌ می‌زنند كه‌ در كهكشان‌ "راه‌ شيری" كه‌ كرة‌ زمين‌ و منظومة‌ شمسی‌ در آن‌ قرار دارند، بيش‌ از ٣٠ ميليارد خورشيد وجود دارد كه‌ بسياری‌ از آنها بسيار بزرگتر از خورشيد ما هستند، و خورشيد ما خود ۵/١ ميليون‌ برابر بزرگتر از كرۀ‌ زمين‌ است‌. كهكشان‌ راه‌ شيری‌ بشكل‌ يك‌ ساعت‌ مچی‌ نازك‌ است‌ كه‌ قطر آن‌ از يك‌ كناره‌ تا كنارۀ‌ ديگر آن‌ ٠٠٠/٢٠٠ سال‌ نوری‌ است‌ و هر سال‌ نوری‌ فاصله‌ای‌ است‌ كه‌ نور، با سرعت‌ ٠٠٠/١٨٦ مايل‌ در ثانيه‌، در يك‌ سال‌ می‌پيمايد. و حداقل‌ ٠٠٠/١٠٠ كهكشان‌ مانند كهكشان‌ راه‌ شيری‌ وجود دارند، كه‌ برخی‌ از آنها ميليونها سال‌ نوری‌ از هم‌ فاصله‌ دارند. و همۀ‌ اينها شايد ذره‌ای‌ كوچك‌ در گستردۀ‌ نامحدود و لايتناهی‌ فضا باشد.


[] هفت روز: باب‌ ١: ٢ - ٢: ٣

ما نمی‌دانيم‌ كه‌ منظور از روز، آيا ٢۴ ساعت‌ بوده‌ است‌ يا دوره‌های‌ طولانی‌ متوالی‌. واژۀ‌ "روز" معنای‌ متعددی‌ دارد. در ١: ۵ بجای‌ نور بكار رفته‌ است‌. بنظر می‌رسد در ١: ٨ و ١٣ به‌ يك‌ روز ٢۴ ساعته‌، در ١: ١۴ و ١٦ به‌ يك‌ روز ١٢ ساعته‌، و در ٢: ۴ به‌ همة‌ دورۀ‌ آفرينش‌ اشاره‌ دارد. در متن‌هايی‌ مثل‌ يوئيل‌ ٣: ١٨، اعمال‌ ٢: ٢٠، يوحنا ١٦: ٢٣، "آن‌ روز" ظاهراً به‌ معنی‌ همة‌ دورة‌ مسيحی‌ است‌. در متن‌هايی‌ مثل‌ دوم‌ تيموتاؤس‌ ١: ١٢، به‌ دورۀ‌ پس‌ از بازگشت‌ ثانوی‌ مسيح‌ اشاره‌ می‌كند. و در مزمور ٩٠: ۴ و دوم‌ پطرس‌ ٣: ٨، "يك‌ روز نزد خداوند چون‌ هزار سال‌ است‌ و هزار سال‌ چون‌ يك‌ روز."

اين‌ باب‌ رساله‌ای‌ علمی‌ نيست‌. با اينحال‌ هماهنگی‌ آن‌ با معلومات‌ زيست‌‌شناسی‌ و جانورشناسی‌ كنونی‌ شگفت‌انگيز است.


[] روز اول‌، ١: ٢-۵

نور: "آسمانها و زمين" كه‌ در "ابتدا" آفريده‌ شدند، بايد قاعدتاً شامل‌ نور هم‌ بوده‌ باشند. ولی‌ سطح‌ زمين‌ بايد هنوز تاريك‌ بوده‌ باشد، چرا كه‌ پوستة‌ سخت‌ در حال‌ سرد شدن‌ زمين‌ كه‌ با آبهای‌ جوشان‌ پوشانده‌ شده‌ بود، لايه‌های‌ فشردۀ‌ مه‌ و گاز را به‌ طرف‌ بالا متصاعد می‌كرد كه‌ كاملاً جلوی‌ نور خورشيد را می‌گرفته‌ است‌. نور و توالی‌ روز و شب‌، هنگامی‌ بر سطح‌ زمين‌ برقرار شد كه‌ فرآيند سرد شدن‌، غلظت‌ مه‌ را به‌ حدی‌ كاهش‌ داد كه‌ برای‌ نفوذ نور كافی‌ بود. در هر صورت‌، خود خورشيد تا روز چهارم‌ قابل‌ رؤيت‌ نبود.


[] روز دوم‌، ١: ٦-٨

فلك‌: كه‌ "آسمان" ناميده‌ می‌شود، در اينجا به‌ معنی‌ اتمسفر يا لاية‌ هوا است‌ كه‌ ميان‌ زمين‌ پوشانده‌ شده‌ با آب‌ و ابرهای‌ بالاتر قرار دارد؛ اين‌ ابرها حاصل‌ سرد شدن‌ آبهای‌ زمين‌ بوده‌ كه‌ هنوز آنقدر گرم‌ بوده‌اند كه‌ ابرهايی‌ درست‌ كنند كه‌ خورشيد را بپوشانند.


[] روز سوم، ١: ٩-١٣

زمين‌ و زندگی‌ گياهی‌: تا اينجا ظاهراً سطح‌ زمين‌ تماماً با آب‌ پوشانده‌ شده‌ بود، چرا كه‌ شكسته‌ شدن‌ مداوم‌ پوستة‌ نازكی‌ كه‌ تازه‌ شكل‌ گرفته‌ بود، می‌بايد سطح‌ زمين‌ را نرم‌ و مثل‌ يك‌ توپ‌ مايع‌ نگاهداشته‌ باشد. اما هر چه‌ اين‌ پوسته‌ سردتر و ضخيم‌تر شد، بتدريج‌ پيچ‌ و خم‌ برداشت‌ و جزيره‌ها و قاره‌ها ظاهر شدند. هنوز از باران‌ خبری‌ نبود، ولی‌ مه‌ غليظ‌، خشكی‌ تازه‌ شكل‌ گرفته‌ را كه‌ هنوز گرم‌ بود، سيراب‌ می‌كرد. آب‌ و هوای‌ استوايی‌ همه‌ جا را پوشانده‌ بود، و زندگی‌ گياهی‌ می‌بايد بسرعت‌ و بطور غول‌ آسايی‌ رشد كرده‌ باشد. اين‌ زندگی‌ گياهی‌ پس‌ از فرو رفتن‌ها و بالا آمدن‌های‌ متوالی‌ بيشمار، بسترهای‌ زغال‌ سنگ‌ كنونی‌ را توليد كردند.


[] روز چهارم، ١: ١۴-١٩

خورشيد، ماه‌ و ستارگان‌: اينها بايد "در ابتدا" آفريده‌ شده‌ باشند. در "روز اول‌"، نور آنها بايد از درون‌ بخارات‌ زمين‌ نفوذ كرده‌ باشد (١: ٣)، در حالی‌ كه‌ خود آنها قابل‌ مشاهده‌ نبوده‌اند. اما اكنون‌، با كم‌ شدن‌ غلظت‌ ابرها كه‌ خود ناشی‌ از سرد شدن‌ بيشتر زمين‌ بود، اين‌ اجرام‌ آسمانی‌ بر زمين‌ قابل‌ رؤيت‌ شدند. فصل‌ها هنگامی‌ پديد آمدند كه‌ سطح‌ زمين‌، ديگر از درون‌ حرارتی‌ دريافت‌ نمی‌كرد، و بعنوان‌ تنها منبع‌ حرارت‌ به‌ خورشيد وابسته‌ بود.


[] روز پنجم‌، ١: ٢٠-٢۵

حيوانات‌ دريايی‌ و پرندگان‌: به‌ روند پيشرفت‌ وقايع‌ توجه‌ كنيد: در روزهای‌ اول‌ و دوم‌ موجودات‌ بيجان‌، در روز سوم‌ زندگی‌ گياهی‌، و در روز پنجم‌ زندگی‌ حيوانی.


[] روز ششم‌، ١: ٢۴-٣١

حيوانات‌ خشكی‌ و انسان‌: هنگامی‌ كه‌ بالاخره‌ زمين‌ برای‌ سكونت‌ انسان‌ آماده‌ شد، خدا انسان‌ را "بصورت‌ خود" آفريد. خدا هر چه‌ را كه‌ آفريده‌ بود، ديد و همه‌ چيز "بسيار نيكو" بود(١: ۴، ١٠، ١٢، ١٨، ٢١، ٢۵، ٣١). اما خيلی‌ زود، اين‌ تصوير تيره‌ شد. خدا حتماً اين‌ را از قبل‌ می‌دانسته‌، و همة‌ آفرينش‌ انسان‌ را، گامی‌ بسوی‌ دنيای‌ پر جلالی‌ در نظر گرفته‌ كه‌ پيامد اين‌ آفرينش‌ خواهد بود؛ و شرح‌ اين‌ دنيای‌ پر جلال‌ را در بابهای‌ پايانی‌ كتاب‌ مكاشفه‌ می‌خوانيم.[۱]


[] يادداشت‌ها


يادداشت ۱: اين مقاله برای دانش‌نامه‌ی آريانا توسط مهديزاده کابلی بازنويسی شده است.



[] پی‌نوشت‌ها

[۱]- راهنمای کتاب مقدس، ۳۱-۳۴



[] جُستارهای وابسته







[] سرچشمه‌ها

هنری هلی، راهنمای کتاب مقدس، ترجمۀ: جسيکا باباخانيان، سابرينا بدليان و ادوارد عيسی بيک، زير نظر کشيش ساروخاچيکی، هلند: چاپ اول - ٢٠٠٠ ميلادی



جمعه ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۰

تاريخچه راديو

گردآورنده: میترا گنجی


فهرست مندرجات


ماقبل تاريخ و تاريخ اوليه راديو تاريخ تكنولوژی است كه وسايل توليد شده از امواج راديو استفاده می‌كنند. بعدها تاريخ بوسيله برنامه نويسی و محتوا تسلط يافت كه به تاريخ جهانی نزديك است. دانشمندان گوناگونی پيشنهاد كردند كه برق و خاصيت مغناطيسی مادامی كه هردو قادر هستند سبب كشش(جذب) و دفع اشياء شوند به هم متصل می‌باشند. در سال ۱٨٠٢ جيان دومنيكو رومگناسی به وابستگی بين جريان الكتريكی و خاصيت مغناطيسی اشاره كرد اما درخواست او پذيرفته و ثبت نشد. در سال ۱٨٢٠ هنس كريستين اورستد آزمايش معروف وايدلی را روی شخص سازنده جريان الكتريكی و مغناطيسی انجام داد. او اثبات كرد كه يك سيم حامل جريان ميتواند يك سوزن بازودار مغناطيس شده را منحرف كند. آزمايشات اورستد وابستگی بين الكتريسيته و مغتاطيس را در يك آزمايش خيلی ساده كشف كرد. امتياز كار وی توليد نظريه الكترومغناطيس Andre-Marie Ampere بود.در تاريخ راديو و پيشرفت تلگراف بی سيم برخی از افراد ادعای اختراع راديو را داشتند. بيشتر ادعاهای مقبول به طور عادی به شرح زير می‌باشند:

  • جاگديشن چاندرا بوز
  • الكساندر استپناويچ پوپو
  • نيكولا تسلا كه توليد قابل اطمينان جريان فركانسی راديو را ايجاد كرد عموما در قانون راديو اثبات شده است و سيگنالها را در مسافت طولانی منتقل ميكند. در سال ۱۹۴٣ در يو اس ساپريم كورت آفلد عدد آشكار ٦۴۵,۵٧٦ U.S در شناخت اثر وی كه مخترع راديو است می‌باشد.
  • گوگليمو ماركونی
    وی كشتی‌ها رابرای شرايط زندگی بوسيله ارتباطات بی سيم مجهز كرد، وی در سال ۱۹٠۱ درخواست آزمايشات ارتباطات راديويی آنطرف اقيانوس اطلس را هدايت می‌كرد و در سال ۱۹٠٧ اولين خدمات رايويی تجارتی را آنطرف اقيانوس اطلس تاسيس كرد.


[] تاريخ اوليه، قديم بی‌سيم (قرن ۱۹)

در گذشته در قرن ۱۹ آزمايشات دانشمندان مختلف در مورد ارتباطات بی‌سيم واضح و امكان‌پذير بود. نظريه‌ها و ابداع آزمايشات گوناگون، آزمايش توسعه راديو و سيستم ارتباطی است كه ما تا به امروز می‌شناسيم. اغلب كارهای امروزی بوسيله قياس آزمايش الكترومغناطيس و نتايج محلی صورت می‌گيرد. اغلب افكار مشابه در مورد تكنولوژی اتری و تلگراف بوسيله قياس آنها و پديده‌ای كاملاً غريزی بوده است. تلگراف بی‌سيم با تاٌمل و تكرار و ممارست پيام‌های منتقل شده بی‌سيم شروع و توسعه يافت. بسياری از افراد برای ايجاد دستگاه‌ها و توسعه آن ترغيب شدند.

    [] فارادی

    در سال ۱٨٣۱ مايكل فارادی يك سری آزمايشات را شروع كرد كه به قياس الکترومغناطيسی پی برد. رابطه يك نمونه رياضياتی بوسيله قانون فارادی بود سپس يكی از ۴ معادلات ماكسول شد. پيشنهاد فارادی اين بود كه نيروهای الكترومغناطيس در فضای خالی اطراف يك رسانا توسعه می‌يابد، اما كار وی كامل نشد و پيشنهادش او را گرفتار كرد.


    [] جيمز كلارك ماكسوول

    جيمز كلارك ماكسوول آزمايشگری با امواج الكترومغناطيس بود و معادلات وی ماكسوول را توسعه داد.


    [] ويليام هنری وارد

    در آوريل ۱٨٧٢ ويليام هنری وارد گواهی آمريكايی ۱٢٦,٣۵٦ را برای توسعه راديو دريافت نمود.


    [] ماكسوول

    بين ۱٨٦۱ و ۱٨٦۵ جيمز كلارك ماكسوول آزمايشاتی با امواج الكترومغناطيس انجام داده است. ابتدا وی مبنای تئوريك گسترش امواج الكترومغناطيس را در مقاله وی تحت عنوان تئوری ديناميكی زمينه الكترومغناطيس توصيف نمود.


    [] مالون لوميز

    مالون لوميز از وست ويرجينيا قديمی‌ترين و مستندترين ادعای اختراع راديويی است. لوميز گواهی ۱٢۹,۹٧۱ آمريكايی را برای تلگراف بی‌سيم در ژولای ۱٨٧٢ دريافت نمود. اين گواهی الكتريسيته جوی را برای حذف سيم فراگذاری بهينه‌سازی می‌كند با سيستم‌های تلگراف موجود بررسی می‌شود. اين محتوی نمودار يا روش خاصی نيست. بلكه با گواهی ويليام هنری و ارونيز مشابه است.


    [] اديسون

    در پايان ۱٨٧۵ هنگام آزمايش تلگراف توماس اديسون پديده‌ای را بيان نمود كه نيروی اتريك نام دارد و آن را در ٢٨ نوامبر منتشر نمود. وی تحقيق خود را به‌هنگام به مسخره گرفتن ايده وی بوسيله اليهو تامسون منتشر نمود.


    [] لاندل دمورا

    بين ۱٨۹٣ و ۱٨۹۴ رابرتو لاندل دمورا دانشمند كشيش برزيل آزمايشاتی انجام داد. وی تا سال ۱۹٠٠ يافته‌های خود را منتشر ساخت.


    [] ديويد هيوز

    در سال ۱٨٧٨ ديويد ای هيوز ابتدا امواج راديويی را به‌هنگام توصيف اين قضيه كه تراز رسانايی باعث ايجاد سروصدا در گيرنده تلفن خانگی می‌شود انتقال و دريافت نمود. وی يافته‌اش را در سال ۱٨٨٠ به اتحاديه رويال ارائه داد اما آنرا صرفا رسانايی ناميد.


    [] كال زچی، اونستی

    در سال ۱٨٨۴ تميستوكل كالزچی، اونستی در fermo ايتاليا تيوبی اختراع نمود كه پر از آهن بود و آنرا coherer ناميد.


    [] ادوارد برانلی

    بين ۱٨٨۴ و ۱٨٨٦ ادوارد برانلی از فرانسه نسخه توسعه يافته coherer را توليد نمود.


    [] اديسون

    در سال ۱٨٨۵ اديسون گواهی آمريكايی ۴٦۵,۹٧۱ را در باب سيستم ارتباط راديويی بين كشتی‌ها دريافت نمود (كه بعدها به ماركونی فروخته شد).


    [] هرتز

    بين ۱٨٨٦ و ۱٨٨٨‌ هاينريش رادولف هرتز تئوری ماكسوول را از طريق آزمايش معتبر ساخت. وی نشان داد كه بازتاب راديويی تمام خواص امواج (كه امواج هرتز نام دارند) را داشته و كشف كرد كه معادلات الكترومغناطيس به معادله ديفرانسيل جزيی با معادله ديفرانسيل تبديل شده و معادله موج نام دارد. اما وی كاربرد عملی برای بافته‌اش نيافت. برای اطلاعات بيشتر به كارکرد راديويی هرتز رجوع كنيد.


    [] استابل فيلد

    ادعاهايی شده از مبنی بر اينكه مودای كنتاكی و ناتان ستابل فيلد راديو را بين ۱٨٨۵ و ۱٨۹٢ قبل از تسلا يا ماركونی اختراع نمودند، اما وسايل وی بيشتر تحت تاثير انتقال رسانايی فراتر از انتقال راديويی است.


[] شروع راديويی بی‌سيم

در تاريخچه راديو و تلگراف بی‌سيم چندين ادعا بر اختراع راديو حاصل شده‌اند. مشخصه مخترع اصلی راديو در زمان تلگراف بی‌سيمی قابل بحث است. اختراع كليدی برای شروع انتقال با سيم داده‌ها با استفاده از كل طيف فركانس كه انتقال‌دهنده شكاف نام دارد به افراد مختلفی مرتبط است ماركونی كشتی‌ها را با ارتباطات بی‌سيم مجهز نمود و ابتدا سرويس راديويی را ايجاد نمود. تسلا روشهايی بر توليد جريانات الكتريكی فركانس راديويی را توسعه داد و اصول راديويی و سيگنال‌های دوردست را نشان داد.


    [] نيكولا تسلا

    در سال ۱٨۹۱ تسلا تحقيق خود در باب راديو را شروع نمود. وی بعدها مقاله بی‌سيم واقعی مرتبط به اين بحث را چاپ كرد. در سال ۱٨۹٢ وی آزمايشاتی با جريانات متناوب با فركانس بالا و پتانسيل بالا را دريافت نموده. در سال ۱٨۹٣ سن لوييز ميسوری وی تصوير عاميانه‌ای از ارتباط راديويی بی‌سيم ارائه داد. وی با فرانكلين در فيلادلفيا و اتحاديه ملی الكتريكی اصول ارتباط راديويی را توصيف نمود. وسيله‌ای كه وی به‌كار می‌برد محتوی عناصری است كه با سيستم‌های راديويی قبل از توسعه دريچه تنظيم كنند با تيوب خلاء تركيب می‌شوند. وی ابتدا مكانيزم رسانايی الكتركی با اصول بی‌سيم را به‌كار برد بعد گيرنده‌های الكترومغناطيسی حساس را به‌كار برد كه بر خلاف ساير موارد به‌وسيله ماركونی به‌كار رفته و ساير آزمايشات را در بر دارند. بعد از آن اصل ارتباط راديويی (ارسال سيگنال از طريق فضا به گيرنده) به‌سرعت عموميت يافت. دانشمندان مختلف و آزمايش‌كنندگان به‌بررسی روش‌های بی‌سيم پرداختند. وی جايزه اين آزمايشات را بعد از شروع آنها به‌وسيله دادگاه عالی آمريكا بعد از مرگ وی به تاريخ ۱۹۴٣ دريافت نمود. برای اطلاعات بيشر به اثر بی‌سيم تسلا رجوع كنيد.


    [] اوليور لوگا

    اوليور لاج سيگنال‌های راديويی را به‌تاريخ ۱۴ آگوست ۱٨۹۴ (يكسال بعد از تسلا و يكسال قبل از ماركونی) در جلسه اتحاديه بريتانيايی برای پيشرفت علم در دانشگاه آكسفورد انتقال داد. (در سال ۱۹۹۵ اتحاديه رويال سابقه علمی خود را در مراسم خاص دانشگاه آكسفورد تشخيص داد). در ۱۹ آگوست ۱٨۹۴ لاچ دريافت سيگنال‌بندی كد مورس را به‌واسطه امواج راديويی با استفاده از coherer نشان داد. وی كاشف موج راديويی ادوارد برانل را با افزودن در بلندی توسعه داد كه حساسيت وسيله را ترميم می‌كند. در آگوست ۱٨۹٨ وی گواهی ٦٠۹,۱۵٣ تلگراف الكتريسيته را درذيافت نمود كه سيگنال‌های بی‌سيم را با استفاده از سيم‌های رامكورف يا سيستم‌های تسلا برای انتقال‌دهنده و coherer برانلی برای كاشف صورت داد. اين زمينه‌ای برای مفهوم تناسب يكنواخت ايجاد نمود. در سال ۱۹۱٢ لاج اين گواهی را به ماركونی فروخت.


    [] جاگديشن چاندرابوز

    در نوامبر ۱٨۹۴ فيزيكدان هنديجاگديشن چاندرابوز كاربرد امواج راديويی را در كلكته نشان داد اما به ثبت اين اختراع علاقمند نبود. بوز محفظه باروت را احتراق نمود و توپی را در مسافت طولانی با استفاده از امواج الكترومغناطيس رها نمود كه ثابت می‌كند سيكنال‌های ارتباطی بدون استفاده از سيم‌ها ارسال می‌شوند. انتشار عامه اين سند به‌وسيله بوز در ۱٨۹۵ قبل از آزمايش سيگنال‌بندی بی‌سيم ماركونی در ناحيه ساليز بوری در انگليس در مه ۱٨۹٧ بود. در سال ۱٨۹٦ ماهنامه daily chronicle آزمايشات UHF وی را به چاپ رسانيد. مخترع (بوز) سيگنال‌ها را به مسافت يك حامل انتقال و ابتدا كاربرد ارزشمندی از اين توجيه تئوريك خود را حاصل نمود.


    [] الكساندر پو پو

    پو پو اولين نفری بود كه كاربردهای عملی امواج راديويی را نشان داد. در سال ۱٨۹۴ الكساندر پو پو فيزيكدان روسی coherer را ساخت. در ٧ مه ۱٨۹۵ وی انتقال و دريافت امواج راديويی را برای ارتباط در اتحاديه شيمی و فيزيكی روسيه به استفاده از coherer خود به‌كار برد. اين روز را در روسيه روز راديويی می‌نامند. وی گواهی اختراع ر ا برای اين اختراع به‌گار نبرد. آزمايشات اوليه پو پو انتقال ٦٠٠ ياردی (اينچ يا فوت) بودند. وی ابتدا ارتباط عملی را بر اساس coherer توسعه و به‌وسيله روس‌ها به‌عنوان مخترع راديو معروف است. حول مارس ۱٨۹٦ پو پو انتقال امواج راديو بين ساختمان‌های مختلف به اتحاديه فيزيك سن پترز بورگ را به مردم نشان داد (اينكار قبل از نمايش عمومی سيستم ماركونی حول سپتامبر ۱٨۹٦ بود). در سال ۱٨۹٨ سيگنال وی ٦ مايل دوردست دريافت شد. در سال ۱٨۹۹، ٣٠ مايل دورتر دريافت شد. در سال ۱۹٠٠ وی در كنگره مهندسی برق روسيه گفت: انتقال و دريافت سيگنال به‌وسيله ماركونی با روش‌های تنظيم الكتريكی چيز جديدی است مثل كاری كه نيكولا تسلا به سال ۱٨۹٣ انجام داد. بعدها پوپو اين آزمايش را با ارتباط كشتی‌ها با ساحل انجام داد. وی به سال ۱۹٠۵ درگذشت و ادعای وی تا سال ۱۹۴۵ به‌وسيله دولت روسيه بيان نشد.


    [] حول ۱٨۹۵ برای اولين كاربرد راديويی از فوتوفينيش ٣ طرفه استفاده كردند

    در فوريه ۱٨۹٣ تسلا پديده فركانس بالا و سبك را قبل از فرانكلين در فيلادلفيا معرفی نمود. به سال ۱٨۹۵ ماركونی پيام تلگراف را بدون سيم در مسافت كوتاه (كمتر از يك مايل) دريافت نمود. اما صدايش به امواج هوايی نرسيد. در مارس ۱٨۹۵ پو پو امواج راديويی را بين ساختمان‌ها در سن پترزبورگ انتقال داد. اما برای ثبت اختراع نبود. در سال ۱٨۹٦ تسلا انتقال از لابراتور خود در نيويورك را با فركانس پايين (۵٠,٠٠٠ سيكل در هر ثانيه) شروع و در مسافت ٣٠ مايلی به گيرنده خود در وست پوينت ارسال نمود.


    [] ارنست راتر فورد

    ارنست راتر فورد نيوزلندی اولين بارون راتر فورد نلسون در توسعه راديو بود. به سال ۱٨۹۵ جايزه نمايشگاهی ۱٨۵۱ را از موسسه تحقيق كمبريج دريافت نمود. وی با شهرت مخترع و ابداع وارد انگليس شد و خودش را در چندين زمينه متمايز نمود. ابتدا در باب خواص الكتريكی جامدات و بعد به استفاده از امواج بی‌سيم به‌صورت روش سيگنال‌بندی مشغول شد. راتر فورد در كارش مورد تشويق سر رابرت بال قرار گرفت كسی كه مشاور علمی به اعضای ايرلندی بود. وی می‌خواست مشكل سخت ناتوانی كشتی بر كشف نور در مه را حل كند. راتر فورد حساسيت وسيله خود را بالا برد بتواند امواج الكترومغناطيس را در مسافت چند صد متر كشف كند. توسعه جاری فن‌آوری با سيم برای سايرين قابل توجه بود. لذا راتر فورد به تحقيق علمی پرداخت. تامسون به‌سرعت تشخيص داد كه راتر فورد محققی با توانايی‌های استثنايی است و وی را به پيوستن به مطالعه الكتريكی گازها دعوت نمود.


    [] ماركونی

    گوگليمو ماركونی مهندس برق بود و برای توسعه سيستم تلگراف بی‌سيم محلی جايزه نوبل گرفت. در سال ۱٨۹٦ گوگليمو ماركونی گواهی ثبت اختراع را از بريتانيا به شماره ۱٢.٣۹ دريافت نمود. توسعه در انتقال ضربان‌های الكتريكی و سيگنال‌ها و ساير لوازم. اين گواهی ابتدايی برای راديويی است هرچند فنون قبلی آزمايشگران ديگر (بويژه تسلا) نيز قابل توجه بود و ابزار سايرين (از جمله پوپو) را شبيه‌سازی نمود. در اين زمان تلگراف بی‌سيم نيز بسيار مورد تحقيق قرار گرفت. در سال ۱٨۹٦ بوز برای سخنرانی و ملاقات ماركونی به لندن رفت كه آزمايشات بی‌سيم را برای اداره پست بريتانيا انجام می‌داد. در ۱٨۹٧ ماركونی ۱٠ ايستگاه راديويی نيتون، جرزيره وايت، انگليس را ايجاد نمود. در ۱٨۹٧ تسلا ذو گواهی ثبت اختراع در آمريكا گرفت. اين دو گواهی در اوايل ۱۹٠٠ صادر شدند. در ۱٨۹٨ ماركونی كارخانه راديوسازی را در ‌هال‌استريت، chelmsford انگليس با اشتغال بيش از ۵٠ نفر افتتاح نمود. در ۱٨۹۹ بوز اختراع coherer آهن، جيوه، آهن با كاشف تلفن را در مقاله‌ای به اتحاديه رويال لندن معرفی نمود.


[] پايان اين قرن

در پايان اين قرن سيستم بی‌سيم slady arco بوسيله آدولف اسلابی و جورج ون آركو توسعه يافت كه بعدها telefunken ناميده شد. در ۱۹٠٠ رجينالد فزند انتقال ضعيف صوت در امواج هوايی را ايجاد نمود. حدود ۱۹٠٠ تسلا ايستگاه برج و واردن كلايف را افتتاح و خدمات تبليغاتی را شروع نمود. در ۱۹٠۱ ماركونی اولين ارتباطات راديويی آزمايشی تبديلی را به‌طور موفق انجام داد. در ۱۹٠٣ ايستگاه برج واردن كلايف راه‌اندازی شد. تئوری‌های مختلفی در باب رسيدن به اهداف سيستم بی‌سيم وجود داشتند. تسلا ادعا می‌كرد كه وارون كلايف به‌صورت بخشی از سيستم جهانی انتقال‌دهنده به دريافت چند كانالی اطلاعات جهت يابی جهانی، همگام‌سازی زمان و سيستم موقعيت جهانی می‌انجامد. در ۱۹٠۴ اداره ثبت اختراع آمريكا تصميم وی را تبديل نمود و گواهی ثبت اختراع را برای اختراع راديو تحت تاثير حاميان مالی ماركونی در آمريكا از جمله توماس اديسون و آندرو كارنچی به ماركونی اعطا نمود. اينكار به دولت آمريكا اجازه می‌داد تا از پرداخت هزينه‌هايی پرهيز كند كه برای كاربرد گواهی تسلا مورد نيز بود. برای اطلاعات بيشتر به اثر راديويی ماركونی مراجعه كنيد. در ۱۹٠٧ ماركونی اولين سرويس ارتباطات راديويی بين كلايف دن، ايرلند و خليج Glace، نيوفونلند را شروع نمود.


[] تلگراف و تلفن راديويی اوليه

دونالدمانسون به‌صورت كارمند شركت ماركونی مشغول به‌كار بود. (انگليس، ۱۹٠٦)


    [] ماركونی بريتانيا

    با استفاده از چندين گواهی اين شركت كه ماركونی بريتانيا نام دارد تاسيس و ارتباط بين سيگنال‌های راديويی و كشتی‌ها در دريا را شروع نمود. اين شركت به‌همراه زير مجموعه ماركونی آمريكا علايم و كشتی‌ها را به ارتباط ساحل منتقل می‌نمود. بيشتر شبيه به تلفن و تلگراف آمريكايی تا سال ۱٨۹٣ كار می‌كرد و تمام ابزار را به‌كار برد، و از ارتباط با كشتی‌های غير ماركونی خوداری می‌نمود. بسياری زا اختراعات، كيفيت راديو را توسعه دادند و آماتورها نيز با كاربردهای راديويی كار می‌كردند كه اولين واحدهای پخش كننده بودند.


    [] رجينالد فسندن

    اختراع راديو چند رسانه‌ای با تقويت دامنه تا جايی كه در بيش از يك ايسگاه بتواند سيگنال را ارسال كند (مخالف با راديويی كه يك انتقال‌دهنده كل پهنای باند طيف را در بر دارد) به رجينالد فسندن و لی دفورست مرتبط است. در كريسمس ۱۹٠٦ رجينالد فسندن تناوب گر الكساندرسون و انتقال‌دهنده چرخشی را برای اولين پخش صوتی از برانت راك و ماساچوست بكار برد. كشتی‌های دريا صدای اين سيگنال را می‌شنيدند كه شكل نمايش مقدس با ويولن و خواندن پيامی از كتاب مقدس بود.


    [] كارل براون

    در ۱۹٠۹ ماركونی و كارل فرديناند برات ورست، جايزه نوبل در فيزيك را بخاطر نقش در توسعه تلگراف بی‌سيم دريافت نمودند.


    [] چارلز ديويد هرولد

    در آوريل ۱۹٠۹ چارلز ذيويد هرولد، مربی التكرونيك در سن خوز كاليفرنيا ايستگاه بخش را ساخت. وی از تكنولوژی شكاف استفاده نمود اما حامل فركانس را با صدای انسان و بعدها با موسيقی مدل‌سازی نمود. ايستگاه تماس سن خوز تا به امروز نيز در سن فرانسيسكو به‌نام KCBS معروف است. هرولد فرزند سانتا كلارا كشاورز vally اصطلاحات پخش طولانی و كوتاه را برای شناسايی انتقال‌ها به مبدا يك دريافت كننده مثل عرشه كشتی در مزرعه داری برای تعريف كاشت دانه در تمام جهات به‌كار برد. چارلز هرولد اولين كسی نبود كه ادعا می‌كرد صدای انسان را انتقال می‌دهد بلكه اولين كسی بود كه پخش را انجام داد. برای كمك به‌توزيع سيگنال راديويی در تمام جهات وی بعضی از آنتن‌های تك جهتی را ايجاد نمود كه برای سقف ساختمان‌ها در سن خوز، نصب می‌شد. هرولد اولين پخش كننده برای دريافت تبليغات بود (وی اولين نفری بود كه برای فروشگاه‌های محلی تبليغات می‌نمود) هرچند صداقت وی به WEAF نيز رسيد.

    تايتانيك RMS (٢ آوريل ۱۹۱٢) در سال ۱۹۱٢ مخزن تايتانيك RMS بعد از اين تلگراف بی‌سيم با استفاده از انتقال دهنده‌های شكافی بر سرعت روی كشتی‌های بزرك جهانی شد.

    در ۱۹۱٣ معاهده بين المللی برای امنيت زندگی در دريا ايجاد نمود و اين پيمان نيازمند ايستگاههای راديويی بصورت ٢۴ ساعته بود.شكاف پرتوان ناشی از ارتباط گر قدرتمند با ٦ تا ۱٦ ارتباط در هر چرخ بود و ٢٠٠٠ ولت DC را انتقال می‌داد . با ايجاد شكاف و ارباط موج راديويی بصورت تنی در مجموعه كريستال قابل ارسال بود. كليد تلگراف بطور مستقيم صورت گرفته و تا بين ٢٠٠٠ ولتی را اربين برد. يك سمت اين عامل مستقيماً به آنتن مرتبط بود.دريافت كننده‌هايی با دريچه‌های ترميونيك قبل از جابجايی با انتقال دهنده‌های مداوم بسيار رايج شدند.[۱]


[] يادداشت‌ها

يادداشت ۱: اين مقاله برای دانش‌نامه‌ی آزاد ويکی‌پديا توسط ميترا گنجی برشتۀ تحرير درآمده است.



[] پی‌نوشت‌ها

[۱]- گنجی، ميترا، تاريخچه راديو، ویکی‌پدیا، دانشنامه آزاد



[] جُستارهای وابسته







[] سرچشمه‌ها

ویکی‌پدیا، دانشنامه آزاد


[برگشت به بالا] [گفت و گو و نظر کاربران در بارهٔ مقاله]


مدال افتخار

از: مهدی خراسانی


فهرست مندرجات


کمتر از دو سال از انتشار دانش‌نامه آريانا بر روی صفحۀ اينترنت می‌گذرد. هرچند هنوز عمر دانش‌نامه بسيار کوتاه و مطالبش نابه‌سامان است. ولی به‌گفتۀ معروف "قدر زر زرگر شناسد"، مسئولين محترم تلويزيون نور، آقای حارث فرهاد رحيمی، مدير تلويزيون نور و آقای عاشق لونگين فنا، مسئول بخش ادبی آن، در تاريخ ٢۵ ژوئیهٔ ٢٠۱٠، به‌پاس خدمات ارزنده‌ی فرهنگی استاد مهديزاده کابلی، مدير دانش‌نامه آريانا، به ايشان مدال افتخار اعطاء کردند.


[] مدال افتخار









با عرض سلام خدمت مسئولين محترم تلويزيون نور و به‌ويژه آقايان حارث فرهاد رحيمی و عاشق لونگين فنا!

بدينوسيله به نمايندگی از طرف همه اعضای دانش‌نامه آريانا، مراتب سپاس صميمانه خويش را به خاطر اعطاء نشان افتخار به دانشمند فرهيخته و گرانمايۀ کشور آقای مهديزاده کابلی ابراز داشته و اميدواريم که همواره در راستای فعاليت‌های فرهنگی خود موفق باشيد.

با تقديم احترامات فايقه
مهدی خراسانی
مدير روابط عمومی دانش‌نامۀ آريانا[۱]


[] يادداشت‌ها

يادداشت ۱: اين صفحه برای دانش‌نامه‌ی آريانا توسط مهدی خراسانی تهيه شده است.
يادداشت ٢: عبدالتواب وهاب: استاد مهدیزاده کابلی یک دانشمند وطن‌دوست و عاشق مردم و مملکت خود هستند که یک عمر را در کارهای فرهنگی خدمت به وطن و احیای فرهنگ غنی منطقه گذشتانده‌اند. ایشان موسس و گرداننده داشننامه آریانا بوده و این پروژه بزرگ را خودبه پیش می‌برند. دانشنامه آریانا یکی از مراکز بزرگ تحقیقی برای فرهنگ افغانستان بوده و در آینده يکی از مراجع استفاده و پژوهش برای دانشمندان افغان خواهد بود. من از ابتکار تلویزیون نور مخصوصآ حارث جان و جناب آقای عاشق فنا ژورنالیست و برنامه‌ساز زبده این تلویزیون تشکر نموده توجه‌شان را به فرهنگ و هنر افغانستان تقدیر می‌نمایم امیدوارم در این نوع برنامه در آینده موفق بوده سبب معرفی اولاد وطن‌دوست و قابل افتخار افغانستان برای ما شوند.[*]



[] پی‌نوشت‌ها

[۱]- مهدی خراسانی، مدير روابط عمومی دانشنامه آريانا



[] جُستارهای وابسته







[] سرچشمه‌ها

دانشنامه آريانا[*]


[برگشت به بالا] [گفت و گو و نظر کاربران در بارهٔ مقاله]


بدخشان

برگرفته از: لغت‌نامۀ دهخدا (آنلاين)


فهرست مندرجات




[] بدخشان

بدخشان شهری است [از حدود خراسان] بسیار نعمت و جای بازرگانان و اندر وی معدن سیم است و زر و بیجاده و لاجورد و از تبت مشک بدانجا برند. (حدود العالم). گوسفند در آن ناحیت باشد که بر او سوار شوند از غایت بزرگی و قوت. (از فرهنگ سروری) (از برهان قاطع).

بدخشان یا بذخشان ولایتی است در شرق افغانستان و متصل بترکستان شرقی، مرکز آن امروزه فیض‌آباد است. شهرت بدخشان در ادب فارسی بیشتر بخاطر احجار کریمهٔ آن است. لعل، بدخشان یا بدخشی در قرون وسطی در سرتاسر عالم اسلام شهرت داشت. غیر از لعل یاقوت و لاجورد و سنگ بلور و سنگ پازهران نیز از آن بدست می‌آورده‌اند. ابن حوقل جغرافی‌نویس قرن چهارم آرد: از بدخشان بیجادهٔ خوب و سنگهای قیمتی که در زیبایی و رونق به یاقوت می‌ماند بدست می‌آید. این سنگها برنگهای گلی و رمانی (اناری) و سرخ (احمر قانی) و شرابی است و آن اصل لاجورد است.

امروزه دادوستد احجار کریمهٔ بدخشان در انحصار دولت افغانستان است و فقط به‌هند صادر می‌شود. در بدخشان معادن آهن و مس نیز وجود دارد. کانهای آن در شغنان بر ساحل راست آمودریا و در خارج بدخشان بمعنی اخص است. در قرن پنجم هجری قمری ناصرخسرو شاعر مشهور، مذهب اسمعیلی را بدانجا برد و در تبلیغ آن کوشید. تأثیر تعالیم او هنوز در بدخشان باقی است و قبر وی بر مسیر علیای رود ککچه (از ریزابه‌های آمودریا) دیده می‌شود. (از معجم البلدان و صورةالارض ابن حوقل ترجمهٔ فارسی از انتشارات بنیاد فرهنگ و سرزمنیهای خلافت شرقی و دایرةالمعارف فارسی و فرهنگ فارسی معین ج ۵). و رجوع به معجم البلدان ج ۴ ص ٣٢۴ و ٣٢۵ و قاموس الاعلام ترکی ج ٢ و دایرةالمعارف فارسی شود:


    دگــر از در بــلـــخ تــا بــَدْخـشــــــــان
    همین اسـت از این پادشـاهی نشان

    فردوسی.


    شـــب تیـره و تیـغ رخشــــان شـــده
    زمین همچـو لعـل بدخشـــان شـــده

    فردوسی.


    شود روز چون چشـمه رخشـان شـود
    جهـان چـون نگـین بدخشـــان شـــود

    فردوسی.


    ســــــخـنــم ریـخـــت آب دیــو لـعــیـن
    بـه بـدخـشـــــان و جـام و تـون و تـراز

    ناصرخسرو.


    حـوض ز نیلـوفـر و چمـن ز گل ســـرخ
    کوه نشـابور گشــت و کان بدخشـان

    عثمان مختاری.


    مــی احـمـــر از جـــام تــا خـــط ازرق
    ز پـیــروزه لـعـل بـدخـشـــــان نمـایــد

    خاقانی.


    گـر چـه هســـت اول بـدخـشـــان بـد
    به نـتـیـجـه نـکــوتـریـن گـهــر اســــت

    خاقانی.


    ز عکس روی آن خـورشــید رخـشــان
    ز لعل آن سـنگها شد چون بدخشـان

    نظامی.


    گر ســنگ همه لعل بدخشــان بودی
    پس قیمت لعل و سنگ یکسان بودی

    سعدی (گلستان).


    که سهلست لعل بدخشان شکست
    شـکســتـه نشــایـد دگـر بـار بســـت

    سعدی (بوستان).


مردم بدخشان به‌خشونت مثل اند چنانکه گفته‌اند:


    اگـر کــوه بـدخـشــــــان لـعــل گــردد
    بــدیـــدار بــدخـشـــــــــانـی نــیــــرزد

    (از انجمن آرا) (از آنندراج).[۱]


[] يادداشت‌ها

يادداشت ۱: اين نوشتار برگرفته از: لغت‌نامه‌ی دهخدا (آنلاين) است.



[] پی‌نوشت‌ها

[۱]-دهخدا، علی‌اکبر، سرواژۀ بدخشان، لغت‌نامۀ دهخدا



[] جُستارهای وابسته







[] سرچشمه‌ها

وب‌سايت لغت‌نامۀ دهخدا


[برگشت به بالا] [گفت و گو و نظر کاربران در بارهٔ مقاله]


پنجشنبه ۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۰

معادن و منرالهای مفیده، احجار کریمه و نیمه کریمه افغانستان

از: دکتر میر محمدمحفوظ ندایی


فهرست مندرجات


امور استخراجی معادن در افغانستان از ازمنۀ قدیم آغاز گردیده است. چنانچه در منطقه مقر مربوط ولایت غزنی بقایای مغاره‌های بزرگ و صوف‌های طویل زیرزمینی در رابطه به استخراج طلا به مشاهده می‌رسد. طول این صوف‌ها در حدود یک صد متر می‌باشد.

حفریات قدیمه کوهی در منطقه زرکشان، انگور، پاراپامیز و بقایای استخراجی معدن سرب ساحه تولک، مس آهنک (مردم عوام آهن را آیین می‌گویند و بخش کوچک آن آهن را آیینک و از اینرو به مرورزمان آیینک به عینک تبدیل شده است و اکنون می‌گویند مس عینک – ندایی) مس چهل کان بدخشان، شیده هرات، لاجورد بدخشان که در قسمت علیای دریای کوکچه موقعیت دارد.

حفریات کوهی معاصر در ساحات معادن ذغال سنگ کرکر، آشپشته و دره صوف و سایر محلات دیده می‌شود. حفریات بزرگ کوهی نوع برهنه و معاصر در معدن نمک آب (تاقچه‌خانه) معدن بیرل دره پیچ و ساحات قدیمی معادنت یاقوت جگدلک به مشاهده می‌رسد.

بطور کل افغانستان در ساحات موجود و معاصر قلمرو خویش دارای (۴٢۵) نوع معادن خورد و بزرگ و ظواهر معدنی قابل مطالعه را در خود گنجانیده است. معادن افغانستان بطور کل در سه کته گوری تحت بررسی قرار می‌گیرد:

    ۱- کته‌گوری معادن فلزی (Metals Materials)
    ٢- کته‌گوری معادن یا منرال‌های صنعتی و زینتی (Industrials Materials)
    ٣- کته‌گوری معادن یا منرال‌های ساختمانی (Biulding Materials)


[] یک– معادن مس (Copper - Cu)

بطور کل معادن مس در افغانستان به اشکال ترسباتی، مگماتیکی و مینامورفیکی دریافت می‌گردد.

معادن مس در کشور در ولایات لهوگرد، زابل، قندهار و هرات به مشاهده می‌رسد که ذخایر آن به ٦٨۵٠٠ ميلیون تن متریک تخمین می‌گردد. در این معادن بر علاوه مس، مولبدن (Mo)، سرب (Pb)، جست (Zn)، طلا (Au)، و نقره (Ag) به مشاهده رسیده است.

بر علاوه افغانستان دارای هشت ساحه مس دار غیر منکشفه در ساحات مختلف کشور بوده که ذخیره مجموعی آن به ۵,٢٨ ميلیون تن متریک پیش بینی می‌گردد. در ساحه مس آهنک (عینک لهوگر) ۴,۱٢ ميلیون تن متریک بطور تثبیت شده و در حدود ۱٧ ميلیون تن متریک بطور پیشبینی موجود می‌باشد، این معدن دارای ٧٧٠٠ تن متریک نقره (Ag) و دارای ٦٠٠ هزار تن متریک کوبالت (co) را دارا می‌باشد.


[] دو- معادن آهن (Iron - Fe)

معادن آهن در افغانستان در ولایات بامیان، بغلان، بدخشان و قندهار به ملاحظه رسیده است.

معدن حاجی گگ ولایت بامیان دارای ذخیره ٣,٢ میلیارد تن متریک می‌باشد که فیصدی مواد معدنی ٦٢ % تا ٦۹ % را تشکیل می‌دهد و با مطالعات بیشتر و مدرن‌تر امکان پیدایش مقادیر بیشتر آهن در کشور میسر خواهد بود. معادن آهن حاجی گگ به مقیاس معادن جهان می‌باشد.

معادن آهن بدخشان ذخیره ٨,۱ میلیارد تن متریک بوده و فیصدی آهن در مواد معدنی به ۴٧ تا ٦٨ % می‌رسد.

معدن آهن قندهار در بین احجار مگماتیکی به مشاهده می‌رسد که تحقیقات مزید را ایجاب می‌نماید.

معادن آهن در بعضی ساحات ولایات بدخشان، فراه و قندهار در بین احجار سکارن (Skarn) مگماتیکی به مشاهده می‌رسد که مهم‌ترین آن معدن آهن فورمورا (Furmora) می‌باشد که دارای ذخیره تخمینی ٣۵ ميلیون متریک تن و دارای فیصدی ۴٨ تا ٦٨ % می‌باشد.

معدن متذکره دارای منرالهای سلفر (S)، فاسفورس (P)، نکل (Ni) و منگنیز می‌باشد.

معادن ذخایر آهن‌ای که در تشکلات احجار مگماتیکی به مشاهده می‌رسد در حدود ۱٧٨ ميلیون تن متریک می‌باشد، فیصدی آهن در مواد معدنی ۴٧ تا ٦٨ % می‌باشد.

ذخایر معدن آهن در کشور در اثر تحقیقات مزید رقم بزرگ‌تر را نشان خواهد داد.


[] سه– طلا (Gold - Au)

طلا در افغانستان در احجار مگماتیکی و ترسباتی به مشاهده می‌رسد. بعضا در ولایات بدخشان طلا در رگه‌های کوارتزی و سکارن‌ها نیز به مشاهده رسیده است.

در ساحات شرقی ولایت زابل و غرب ولایت غزنی رگه‌های طلا در احجار سکارن (skarn) نیز به مشاهده رسیده که ذخیره آن تقریبا مقدار ۱٧٨٠ کیلوگرام را احتوا می‌نماید.

طلا رسوبی در ولایت تخار (سمتی) و غزنی بطور مجموعی ۹۱٨ کیلوگرام می‌باشد. معادن متذکره متوسط و کوچک می‌باشد.


[] چهار- معادن سرب (Lead - Pb) و جست (Zink - Zi)

معادن متذکره در احجار مگماتیکی و ترسباتی به مشاهده می‌رسد، معادن متذکره در ترسبات احجار کاربونیت به شکل رگه‌ها به ملاحظه می‌رسد. این معادن در منطقه نعل بندان ولایت غور و معدن سپیره ولایت پکتیا و در یک ساختمان بزرگ در ساحات افغانستان مرکزی موقعیت دارند.

ذخیره پیشبینی شده این معادن (سرب و جست) به ۱۵٣۹٠٠ تن متریک می‌رسد و ایجاب تحقیقات مزید را می‌نماید.

در بین معادن متذکره سرب و جست عموما در احجار مگماتیک و میتا مورفیک سکارن (Skarn) به مشاهده رسیده و در ولایت نورستان (دره نور) و قلعه اسدخان در ولایت قندهار بطور جمعی دارای ذخیره ۹٠٠٠ تن متریک می‌باشد که بیشترین دارای سرب و جست می‌باشند.


[] پنج- معدن قلعی (Tin - Sn) و تنگستن (Tungsten - W)

معادن متذکره در احجار تور ملاین (Tourmaline) در غرب کشور موقعیت دارند. معادن قلعی ایجاب مطالعات مزید را نموده و نتایج خوبی را در قبال دارد.


[] شش- معدن سیماب (Mercury - Hg)

این معادن در ساحات جنوب غربی کشور در اثر تبخیر چشمه‌های آب گرم تشکل نموده است. ذخیره تقریبی غیر منکشفه ان در حدود ٣٢٠٠٠ تن متریک می‌باشد.

دو ساحه دیگر در منطقه افغانستان مرکزی و ساحات شرقی کشور مماثل تشکلات بالا منطقه سیماب دار (Hg) را نشان می‌دهد.

ســاحات یاد شده در اثر تحقیقات مـزید از موجودیـت تشــکلات نقره (AU) و طلا (AG) نیز آگاهی خواهد داد.


[] هفت– معدن المونیم (Bauxite Aluminium - AL)

بوکسایت‌ها منبع اصلی المونیم می‌باشد که در تشکلات احجار دریافت می‌گردد. لیترایت (Laterite) و کارست (Karst) در کشور ما مماثل آن در شیله "او به تو" ولایت زابل و منطقه نالک ساحه تاله ولایت بغلان به مشاهده رسیده است.

ذخیره معادن متذکره بطور مجموعی مقدار ۵,۴ ميلیون تن متریک بوده و فیصدی مواد معدنی به ۵٠ % می‌رسد.

معدن لیترایت ولایت بغلان حجم بزرگتر داشته با دریافت انرژی بیشتر برقی در کشور پراسس المونیم در این دوساحه میسر می‌باشد.


[] ساير معادن

بر عـلاوه افغانســتان دارای منرال‌های صـنعتی چون اسـبست (Asbest)، بیـرایـت (Barit)، بوریت (Hrbo3)، سلسایت (Celestite)، کرومایت (Chromite - Fecr2o4)، کاولـیـن (Kaolin)، فـلـورایـت (Florite)، گـرافایـت (Graphite)، گـچ (Gypsum)، نمک طعام (Halite)، پوتاسیم (Potash)، سلفر (Sulfer)، تالک (Talk)، و مگنیزات (Magnasite) می‌باشد.

و بر علاوه کشــور ما دارای احجـار کـریـمه و نیـمه کریمـه چـون زمـرد، یـاقـوت، ســیـفافیـر (Saphire)، گارنـت (Garent)، کن ســایت (Kunzite)، تورمالیـن (Tourmaline)، پیرودات (Pirodat)، ینل (Spinel) زفیر، سپینل، گارنت، کنزایت، تورمالین، پریدوت و منرالهای نادره چون برلییوم (Berylium)، کوارتز (Quarz)، فلدسپار (Feldspar)، مایکا (Mica)، و نیز یورانیوم و توریوم در معدن خان نشین ولایت هلمند می‌باشد. سیزیوم (Cesium) سیستم تشکلات احجار مگماتیک و خصوصیات مماثل معدن خان‌نشین با سایر نقاط جهان بیانگر آنست که در عین شرایط، منرالهای چون بیرایت، فلورایت، نفلین و عناصر نادره چون نبیوم، تانتالیم (Tentalium) و یورانیم (U) بوجود آمده است.

سایر مراکز آتشفشانی چون ساحه خان‌نشین ولایت هلمند ذخایر تخمینی منرال‌های (REE) مقدار ۴,۱ ميلیون تن متریک و ذخایر نیوبم با اضافه فاسفورس و یورانیم و توریم به مقدار ۵,٣ ميلیون تن متریک تخمین می‌گردد. این ساحه خیلی دلچسپ بوده، تحقیقات و اکتشافات مزید را ایجاب می‌نماید.

بر علاوه افغانستان دارای ذخایر بزرگ گاز (جنگل کلان) در ولایت جوزجان، ذغال سنگ بمقادیر بسیار زیاد و نفت در ولایت سر پل را دارا می‌باشد که ایجاب سرمایه‌گذاری‌ها و تحقیات مزید را پیش رو دارد.[۱]


[] يادداشت‌ها


يادداشت ۱: اين مقاله برای دانش‌نامه‌ی آريانا توسط مهديزاده کابلی ارسال شده است.



[] پی‌نوشت‌ها

[۱]- ندایی، میر محمدمحفوظ، معادن و منرال‌های مفیده، احجار کریمه و نیمه کریمه افغانستان، وب‌سايت گفتمان



[] جُستارهای وابسته







[] سرچشمه‌ها

وب‌سايت گفتمان


[برگشت به بالا] [گفت و گو و نظر کاربران در بارهٔ مقاله]


چهارشنبه ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۱۰

پژواک، نعمت‌الله

از: مهديزاده کابلی


فهرست مندرجات


دکتر نعمت‌الله پژواک (زادۀ ۱٣٠٧ خ - درگذشتۀ ۱٣٨٨ خ)، يکی از چهره‌های فرهنگی و سياسی افغانستان بود که در سمت‌های مختلف از جمله به‌عنوان وزیر معارف، وزیر مشاور و معاون صدراعظم (معاون نخست وزير) در اين کشور اشتغال داشت.


[] زندگی‌نامه

نعمت‌الله پژواک فرزند قاضی حفیظ الله در ٢۱ اسد ۱٣٠٧ خورشيدی (۱٢ اگست ۱۹٢٨ ميلادی) در شهر کابل به‌دنيا آمد. دورۀ آموزش ابتدايی و متوسطه را در دبيرستان حبيبيه به پايان برد و در سال ۱٣٢٨ مدرک ديپلم (بکلوريا) خود را به‌دست آورد. سپس در حمل ۱٣٢۹ (مارچ ۱۹۵۱) وارد دانشکدۀ ادبیات دانشگاه کابل شد و پس از چهار سال تحصيل از آنجا با رتبۀ اول فارغ‌التحصیل گردید.


[]



[]



[] :



[] :



[] :



[] :



[] :



[] :



[] :



[] :



[۱]
[٢]
[٣]
[۴]
[۵]
[٦]
[٧]
[٨]
[۹]
[۱٠]

[۱۱]
[۱٢]
[۱٣]
[۱۴]
[۱۵]
[۱٦]
[۱٧]
[۱٨]
[۱۹]
[٢٠]

[٢۱]
[٢٢]
[٢٣]
[٢۴]
[٢۵]
[٢٦]
[٢٧]
[٢٨]
[٢۹]
[٣٠]
[٣۱]
[٣٢]
[٣٣]
[٣۴]
[٣۵]
[٣٦]
[٣٧]
[٣٨]
[٣۹]
[۴٠]
[۴۱]
[۴٢]
[۴٣]
[۴۴]

[] يادداشت‌ها


يادداشت ۱: اين مقاله برای دانش‌نامه‌ی آريانا توسط برشتۀ تحرير درآمده است.



[] پيوست‌ها

پيوست ۱:
پيوست ٢:
پيوست ۳:
پيوست ۴:
پيوست ۵:
پيوست ۶:



[] پی‌نوشت‌ها

[۱]-
[۲]-
[۳]-
[۴]-
[۵]-
[۶]-
[٧]-
[۸]-
[۹]-
[۱٠]-
[۱۱]-
[۱۲]-
[۱۳]-
[۱۴]-
[۱۵]-
[۱۶]-
[۱٧]-
[۱۸]-
[۱۹]-
[٢٠]-
[٢۱]-
[٢۲]-
[٢۳]-
[٢۴]-
[٢۵]-
[٢۶]-
[٢٧]-
[٢۸]-
[٢۹]-
[۳٠]-
[۳۱]-
[۳۲]-
[۳۳]-
[۳۴]-
[۳۵]-
[۳۶]-
[۳٧]-
[۳۸]-
[۳۹]-
[۴٠]-
[۴۱]-
[۴۲]-
[۴۳]-
[۴۴]-
[۴۵]-
[۴۶]-
[۴٧]-
[۴۸]-
[۴۹]-



[] جُستارهای وابسته







[] سرچشمه‌ها








[] پيوند به بیرون

[1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20]




[برگشت به بالا] [گفت و گو و نظر کاربران در بارهٔ مقاله]


سه‌شنبه ۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۱۰

رادیــو افغانستان

از: مهديزاده کابلی


فهرست مندرجات


راديو افغانستان که در ابتدا راديو کابل و سپس راديو افغانستان کابل ناميده می‌شد، نخستين‌بار در سال ۱٣٠۴ خورشيدی، در پی برنامه‌های ترقی‌خواهانه اعليحضرت شاه امان‌الله در شهر کابل تأسيس شد.[۱]


[] رادیو کابل؛ نخستين رادیو در افغانستان

راديو در افغانستان طی پيشينۀ حدود هشتاد ساله‌اش، فراز و نشيب‌های فراوان و حوادث تلخ و شيرين بسياری را پشت‌سر نهاده است. طی سال‌هايی كه لوازم فرهنگ مكتوب (كتاب، روزنامه و ...) هنوز از گستردگی كافی در ميان مردم برخوردار نبود، راديو به‌عنوان يك رسانه اثرگذار از يك سو منبع دريافت اطلاعات و اخبار مربوط به رويدادهای داخلی و خارجی و از سوی ديگر وسيله‌ای برای پر كردن اوقات فراغت قشرهای گوناگون جامعه بود... تاريخ راديو در افغانستان چنين آغاز شد.

در سال ۱٣٠۴ خورشيدی، انجنیر (مهندس) عطاالله برای فراگیری فن‌آوری (تخنيک) رادیو به آلمان فرستاده شد که وی بعد از یکسال در (سـال ۱٣٠۵) همراه با چند تن از متخصصان آلمانی و دو دستگاه فرستنده راديويی به کابل بازگشت.

رادیو کابل، بعد از فراهم شدن مقدمات (نصب دستگاه راديو و تکميل مراحل قانونی و فنی آن)، در میزان سال ۱٣٠٦، برای بار اول، در شهر کابل، از ساختمان موسوم به "کوتی لندنی" که در جوار پل آرتل واقع شده بود، توسط فرستنده کوچکی ٢٠٠ وات، روی موج ٣٦٠ متر، آغاز به نشرات کرد.

وقتی که رادیو در افغانستان افتتاح شد، برخی از همسایگان اين کشور فاقد رادیو بودند. در اين زمان، نشرات رادیو کابل را اخبار داخلی و خارجی، و يك سلسله گفتارهای ادبی، تاريخی، و اجتماعی در بر می‌گرفت.

در آغاز، مسوول نشرات رادیو کابل، محمدمحسن نام داشت. نخستين گويندگان زبان دری در اين راديو، گويا اعتمادی و رقيه ابوبکر و اولين گويندگان زبان پشتو، عبدالجبار و مستوره بودند.

موسیقی هم بخش مهمی از برنامه‌های نشراتی راديو کابل بود، که از جمله آوازخوانان و نوازندگان می‌شود از استاد غلام‌حسین، استاد قربانعلی، استاد نتو، استاد قاسم افغان، استاد غلام‌نبی ياد کرد.

البته، در آن زمان، همه نشرات راديو به‌طور زنده و مستقیم پخش می‌شد. اما عمر این نشرات بسيار کوتاه بود و در سال ۱٣٠٧ به‌سبب اغتشاش ارتجاعی دورۀ سقوی، رادیو کابل از فعالیت باز ماند.

در سال ۱٣۱۴ خورشيدی، کار بازسازی راديو دوباره آغاز شد و در همین سال، دستگاه جدید رادیو از کشور آلمان خریداری و کار ساخت استودیوهای آن در پل باغ عمومی شهر کابل توسط متخصصان آلمانی شروع گرديد و گيرنده‌های آن در یکه‌توت کابل و ساير ولايات افغانستان نصب شد. بدین‌ترتيب، کار پروژۀ رادیو کابل زير نظر سردار محمدنعیم خان، معاون صدارت و وزیر معارف آنوقت به پيش رفت و سرانجام، در حمل سال ۱٣٢٠، نشرات رادیو با بیانیه‌ای سردار محمدنعیم خان رسماً افتتاح شد.

در این هنگام، رادیوهای گوشکی یا کریستال، مانند گوشی تلفن بود که از آن فقط یک نفر می‌توانست استفاده کند. تعداد اين راديوها هم کم و قیمت آن گران بود. از اين روی، همه مردم به آن دسترسی نداشتند. بنابراين، دولت برای استفاده عموم از رادیو، در چهارراه‌ها (چوک‌ها)، پارک‌ها و جاهای پرجمعيت، بلندگو نصب کرد. پس از آن، راديوهای هفت چراغه و ده چراغه، فلپس، زیمینس و فیلکو در بازار کابل آمد که مردم با خرید و نصب آنتن‌های آن در پشت بام‌های‌شان به برنامه‌های رادیو گوش فرا می‌دادند.

اولین رییس نشرات و تخنیکی (فنی) راديو کابل، عـطاالله خان بود و پس از او به‌ترتيب: محمدمحسن، غلام‌جیلانی آریزوی، احمدعلی درانی، علی‌احمد نعیمی و رشید لطیفی و ... به اين سمت رسيدند.


[] برنامه‌های راديو

در زمان تاسیس رادیو، که برنامه‌های آن بوسیله‌ای فرستندۀ ٢٠ کیلووات روی موج متوسط ٦٦٠ کیلوسایکل انتشار می‌يافت، برق کابل شبانه‌روزی نبود، از اين جهت، برنامه‌های راديو هم محدود به ساعات معينی می‌شد. بدين‌ترتيب، راديو کابل در شبانه‌روز فقط سه و نيم برنامه داشت.

بخش اول برنامه‌های راديو کابل به مدت یک ساعت در صبح بود و بخش دوم از ساعت ٧ شب آغاز می‌شد و تا ۹:٣٠ شب ادامه داشت.

اين برنامه‌های راديو شامل اخبار داخلی و خارجی، مطالب اجتماعی، ادبی، تاریخی و صحی و موسيقی می‌شد.

با گذشت زمان، راديو کابل رفته رفته، در اثر تحولات، رشد دانش و تکنولوژی و ارتقای سطح فرهنگ و معارف در افغانستان، توجه دولت وقت و مساعی خستگی‌ناپذیر فرهنگیان اين کشور به‌ویژه علامه سلجوقی رییس مستقل مطبوعات را به‌خود جلب کرد و از اين روی، رشد و توسعه بيشتر يافت. چنان که يک گروه از نويسندگان افغان از جمله استاد خليل‌الله خلیلی، استاد علی‌احمد کهزاد، پژواک، رشید لطیفی، گل‌پاچا الفت و ... زير نظر علامه سلجوقی در ساختمانی موسوم به "عمارت کوتی قهوه‌خانه" که در چمن حضوری مواقعيت داشت، جلسه برکزار می‌کردند و برای برنامه‌های راديو مطالب می‌نوشتند. در اين زمان، مدت بخش برنامه‌های راديو يک ساعت بيشتر شد. يعنی بخش اول برنامه‌ها، يک ساعت در صبح و بخش دوم آن سه و نيم در شب انتشار می‌يافت.

در سال ۱٣٣٠ خورشيِدی (۱۹۵۱ ميلادی) دستگاه موج کوتاه به‌روی نشرات خارجی نیز آماده پخش گردید و آنتن‌های سمتی آن در جهت‌های جنوب شرق آسیا و اروپا نصب گرديد و نشرات خارجی شروع به‌کار کرد، که در ابتدا برنامۀ اردو پخش شد و سپس برنامه‌های انگلیسی، آلمانی، عربی، فرانسوی و روسی.


[] دورۀ تحول راديو کابل به راديو افغانستان

در اثر رشد و توسعه افغانستان، در سال ۱٣٣۴ خورشيدی (۱۹٦۴ ميلادی) استودیوهای جدید راديو، به‌کمک کشور آلمان، در جادۀ انصاری وزیر محمداکبرخان احداث شد که دارای ٧ استودیو ثبت، دو استودیو پخش و یک تالار بزرگ به گنجایش ۵٠٠ نفر، و دفاتر کارمندان نشراتی و قنی (تخنیکی) و اداری می‌باشد و رادیو افغانستان، تاکنون در آنجا موقعیت دارد. واضح است که با اين تحول، برنامه‌های راديو از لحاظ کمی و کیفی رشد و توسعه يافت و نشرات آن سراسری شد. در نتيجه، نام "رادیو کابل" که نشرات آن منحصر به شهر کابل و پيرامون آن بود، به "رادیو افغانستان" تغيير کرد.


[] تاريخچه راديو افغانستان

فعاليت راديو وسيع‌تر از تلويزيون است. در سال ۱۹٧٦ تعداد ۱۱۵٠٠٠ گيرندۀ راديويی وجود داشت ليكن تعداد گيرنده‌های فعلی آن مشخص نيست. فعاليت راديو از سال ۱٣٢٠ آغاز گرديد كه برای مدتی محدود به كابل بود. تا پايان سال ۱٣٧٠ هم برنامه‌های راديو بيست‌وچهار ساعته نبود و معمولاً از صبح شروع می‌شد تا پاسی از شب. پس از روی كار آمدن دولت مجاهدين، به دليل درگيريها ساعات پخس راديو كاهش يافته و روزانه از ده ساعت تجاوز نمی‌كرد. برنامه‌های راديو به زبانهای فارسی (دری) و پشتو تهيه می‌شد. برنامه‌هايی هم به زبانهای ازبكی، تركمنی، بلوچی، نورستانی، پشه‌يی و ... تهيه می‌شده است. در پانزده استان كشور راديوهای محلی وجود داشته، كه علاوه بر پخش برنامۀ سراسری، چند ساعت نيز برنامه‌های محلی داشته‌اند. در زمان طالبان فعاليت راديو باز هم محدودتر گرديد. پس از سقوط طالبان فعاليت راديو گسترش يافت هر چند كه فرسوده و قديمی بودن تجهيزات و وسايل پخش راديو مانع از رشد كافی و گسترش آن به سراسر كشور می‌شد ولی با كمك كشورهای ديگر فعاليت راديو رو به افزايش بوده و پيش‌بينی می‌شود در آينده رشد بيشتری يابد.

طی دو سه دهه گذشته به‌دليل مشكلات و ضعف‌های متعددی كه بر سيستم راديوی افغانستان حاكم بوده و يا بر سراسر كشور گسترش نداشته، راديوهای خارجی نقش زيادی در برقراری ارتباط خبری با مردم افغانستان داشته‌اند، مردم مناطق مختلف اخبار تحولات افغانستان و جهان را معمولاً از طريق راديوهای خارجی دريافت می‌كردند.


[] :



[] :



[] :



[] :



[] :



[] :



[] :




[٢]
[٣]
[۴]
[۵]
[٦]
[٧]
[٨]
[۹]
[۱٠]

[۱۱]
[۱٢]
[۱٣]
[۱۴]
[۱۵]
[۱٦]
[۱٧]
[۱٨]
[۱۹]
[٢٠]

[٢۱]
[٢٢]
[٢٣]
[٢۴]
[٢۵]
[٢٦]
[٢٧]
[٢٨]
[٢۹]
[٣٠]
[٣۱]
[٣٢]
[٣٣]
[٣۴]
[٣۵]
[٣٦]
[٣٧]
[٣٨]
[٣۹]
[۴٠]
[۴۱]
[۴٢]
[۴٣]
[۴۴]

[] يادداشت‌ها


يادداشت ۱: اين مقاله برای دانش‌نامه‌ی آريانا توسط برشتۀ تحرير درآمده است.



[] پيوست‌ها

پيوست ۱: بصیراحمد حسین‌زاده، از رادیو کابل تا رادیو افغانستان
پيوست ٢:
پيوست ۳:
پيوست ۴:
پيوست ۵:
پيوست ۶:



[] پی‌نوشت‌ها

[۱]- نخستین رادیو در افغانستان (رادیوکابل در سال ۱٣٠۴)، وب‌سايت راديو تلويزيون ملی (RTA)
[۲]-
[۳]-
[۴]-
[۵]-
[۶]-
[٧]-
[۸]-
[۹]-
[۱٠]-
[۱۱]-
[۱۲]-
[۱۳]-
[۱۴]-
[۱۵]-
[۱۶]-
[۱٧]-
[۱۸]-
[۱۹]-
[٢٠]-
[٢۱]-
[٢۲]-
[٢۳]-
[٢۴]-
[٢۵]-
[٢۶]-
[٢٧]-
[٢۸]-
[٢۹]-
[۳٠]-
[۳۱]-
[۳۲]-
[۳۳]-
[۳۴]-
[۳۵]-
[۳۶]-
[۳٧]-
[۳۸]-
[۳۹]-
[۴٠]-
[۴۱]-
[۴۲]-
[۴۳]-
[۴۴]-
[۴۵]-
[۴۶]-
[۴٧]-
[۴۸]-
[۴۹]-



[] جُستارهای وابسته







[] سرچشمه‌ها








[] پيوند به بیرون

[1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20]




[برگشت به بالا] [گفت و گو و نظر کاربران در بارهٔ مقاله]